WSZYSTKIEGO
NAJLEPSZEGO!
HISTORIA
Stolice Polski – Gniezno 966 - 1038 (Mieszko I) – Kraków 1038 - 1596 (Kazimierz I) – Warszawa 1596 (Zygmunt III).
Insygnia koronacyjne
Insygnia są to oznaki władcy, używane podczas ceremonii koronacyjnych. Były nimi – korona, jabłko, miecz i berło. Miecz koronacyjny Królów Polski nazywa się Szczerbiec.
Miecz Szczerbiec (według legendy wyszczerbiony na Bramie Kijowskiej w wyprawie Bolesława Chrobrego) Szczerbiec - miecz koronacyjny królów Polski, jeden z najcenniejszych zabytków i unikatowe świadectwo polskiej historii.
Jedyne zachowane insygnium koronacyjne dynastii piastowskiej. Wywieziony w 1939 roku wrócił na Wawel.
Najważniejsze daty z historii Polski. Kalendarium
966 – Chrzest Polski, Mieszko I.
1000 – Zjazd w Gnieźnie.
1025 – Koronacja Bolesława Chrobrego (pierwszego króla Polski).
1138 – śmierć Bolesława Krzywoustego - początek Polski dzielnicowej.
1226 – Sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez księcia mazowieckiego Konrada.
1241 – Najazd Tatarów, bitwa pod Legnicą.
1331 – 27 września – Bitwa pod Płowcami pomiędzy wojskami Władysława Łokietka a krzyżakami. Krzyżacy zaczęli liczyć się z Polakami na ich terytorium.
1364 – powstanie Akademii Krakowskiej (Uniwersytet Jagielloński, pierwsza wyższa uczelnia w Polsce).
1385 – Unia polsko-litewska w Krewie: związek Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Książę Litwy, Jagiełło, został poprzez małżeństwo z Jadwigą królem Polski. Unia w Krewie wyznacza nowy kierunek polityki polskiej. Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie jednoczą się przeciw wspólnemu wrogowi - Zakonowi Krzyżackiemu. Na czele obu państw staje monarcha z dynastii Jagiellonów, który wybiera na swoją stolicę Kraków.
1410 – 15 lipca – Bitwa pod Grunwaldem: największą w historii średniowiecznej Europy bitwę między siłami Zakonu Krzyżackiego a zjednoczonymi oddziałami polsko-litewskimi. Potęga Krzyżaków zostaje ostatecznie złamana.
1444 – Bitwa pod Warną między oddziałami polsko-węgierskimi, a wojskami tureckimi (Imperium osmańskie). Trzykrotnie liczniejsze wojsko tureckie pokonało koalicję. Zginął syn króla Władysław III Warneńczyk.
1569 – Unia Lubelska: porozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Litewskiego zawarte na sejmie walnym w Lublinie. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, Sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo (początek RP I).
1573 – Konfederacja warszawska, pierwsza wolna elekcja.
1596 – Unia brzeska – połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
1600 – Początek wojny ze Szwedami: walka o tron szwedzki między Karolem Sudermańskim a Zygmuntem III Wazą.
1605 – Bitwa pod Kircholmem: Wojsko Jana Karola Chodkiewicza rozgromiono ponad trzykrotnie liczniejszą armię szwedzką.
1655-1660 – Potop szwedzki: najazd Szwecji na Rzeczpospolitą w czasie II wojny północnej.
1683 – 12 września 1683 bitwa pod Wiedniem między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Zakończyła się klęską Osmanów.
1764 – Elekcja ostatniego Króla Rzeczpospolitej Obojga Narodów: Stanisława Augusta Poniatowskiego.
1772 – I rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy.
1791 – Uchwalenie Konstytucji 3 Maja. Była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po amerykańskiej z 1787 r.) nowocześnie spisaną konstytucją, zawierająca prawa i obowiązki obywateli.
1793 – II rozbiór Polski dokonany przez Rosję i Prusy.
1794 – Powstanie kościuszkowskie (insurekcja kościuszkowska): polskie powstanie narodowe przeciw Rosji i Prusom. Powstanie zakończyło się całkowitą klęską, po której nastąpił III rozbiór Polski.
1795 – III rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy. Abdykacja w Grodnie Króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
1797 – Powstanie Legionów Polskich we Włoszech: z inicjatywy generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Utworzono polskie formacje wojskowe, których celem była walka o niepodległość Polski.
1830 – Powstanie Listopadowe: polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 klęską powstańców.
1863 – 22 stycznia – Wybuch Powstania Styczniowego: było to polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu. Było największym polskim powstaniem narodowym, miało charakter wojny partyzanckiej. Powstanie zostało stłumione. (Kalinowski – przywódca na Białorusi).
1914–1918 – I wojna światowa: Polacy brali w niej udział, jako żołnierze trzech armii państw zaborczych.
1918 – Odzyskanie niepodległości przez Polskę. Za datę przyjęto 11 listopada: jest to dzień przekazania władzy wojskowej Józefowi Piłsudskiemu. Józef Piłsudski zostaje Naczelnikiem Państwa. (początek RP II).
1919–1921 – Wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się od walki o Wilno.
1920 – Bitwa Warszawska (cud nad Wisłą) stoczona w dniach 12-25 sierpnia w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Zwycięstwo Polaków zadecydowało o zachowaniu niepodległości przez Polskę i powstrzymało rozprzestrzenienia bolszewików na Polskę i na Europę.
1921 – Traktat ryski: kończył wojnę polsko-bolszewicką, ustalał przebieg granic wschodnich oraz regulował inne sporne dotąd kwestie. Podpisana w Rydze umowa zatwierdziła ostatecznie kształt mapy II Rzeczpospolitej.
1926 – Przewrót majowy: zbrojny zamach stanu dokonany przez marszałka Józefa Piłsudskiego w dniach 12–15 maja.
1939 – 1 wrzesień – wybuch II wojny światowej, atak Niemiec na Polskę na półwyspie Westerplatte.
1939 – 17 września – Atak Związku Radzieckiego na Polskę: była to realizacja tajnego sowieckiego paktu z Niemcami, tak zwanego Paktu Ribbentrop-Mołotow (koniec RP II).
1940 – Zbrodnia katyńska: dokonany przez Sowietów mord na polskich jeńcach wojennych, w tym oficerach Wojska Polskiego.
1943 – 19 kwietnia Powstanie w getcie warszawskim – zbrojne wystąpienie żydowskich podziemnych formacji zbrojnych na terenie warszawskiego getta od 19 kwietnia do połowy maja 1943.
Powstanie było pierwszą akcją zbrojną o dużej skali podjętą przez polskie organizacje podziemne przeciwko Niemcom, jak również pierwszym miejskim powstaniem w okupowanej przez Rzeszę Europie. Bezpośrednią przyczyną powstania była decyzja o likwidacji getta warszawskiego podjęta w ramach realizowanego przez hitlerowców planu zagłady europejskich Żydów.
Straty: co najmniej 56 065 zabitych lub schwytanych, w tym cywilna ludność getta.
1944 – 1 sierpnia – Wybuch Powstania Warszawskiego. Powstanie trwało 63 dni (1 sierpnia – 2 października). Jego głównym celem jest wyzwolenie stolicy spod władzy Niemców i zdobycie suwerenności. Powstanie zostaje stłumione, Warszawa obrócona w gruzy, a powojenny polski rząd tworzą komuniści zależni od Związku Radzieckiego.
1945 – Zakończenie II wojny światowej, kapitulacja III Rzeszy 8 maj 1945 (w Polsce za dzień końca wojny przyjmuje się 8 a nie 9 maja. Kapitulacje Niemcy podpisali według czasu europejskiego tuz przed północą, według czasu moskiewskiego już po północy).
1947-1956 – Polska w okresie stalinizmu.
1945 – Rozpoczęcie rządów komunistów w Polsce, choć formalnie, w ramach okupacji sowieckiej, działali już od 1944r.
1980 – 31 sierpnia – Powstanie NSZZ (Niezależnego Samorządnego związku Zawodowego) „Solidarność”. Związek Zawodowy „Solidarność” – powstał w Gdańsku w 1980 roku dla obrony praw pracowniczych i również został ośrodkiem opozycji przeciw rządowi Polski Ludowej i komunizmowi. Związek Solidarność został zarejestrowany 10 listopada 1980. Współzałożycielem i pierwszym przewodniczącym „Solidarności” był Lech Wałęsa.
13 grudnia 1981 r. – Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce. Generał Wojciech Jaruzelski wprowadza stan wojenny. Zostaje zarządzona godzina policyjna, ograniczeniu ulegają prawa obywatelskie, wojsko kontroluje wszelkie formy działalności obywateli.
1989 – Obrady Okrągłego Stołu: Partia komunistyczna (PZPR Polska Zjednoczona Partia Robotnicza) zezwala na wolne wybory, które wygrywają kandydaci bloku solidarnościowego. W rządzie zasiadają wyłącznie przedstawiciele Komitetu Obywatelskiego. Tadeusz Mazowiecki zostaje pierwszym niekomunistycznym premierem Polski. Rok później Lech Wałęsa wygrywa wybory prezydenckie. Początek III Rzeczpospolitej.
1997 – 2 kwietnia – przyjęcie Demokratycznej Konstytucji.
1999 – 12 marca – Wstąpienie Polski do NATO.
2004 – 1 maja – Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej. Teraz w Unii jest 28 państw.
Najbardziej znane królowie Polski
(2 najbardzie znane dynastie - dynastia Piastów i dynastia Jagiellonów)
Mieszko I (935 – 992) - pierwzy władca Polski. Chrzest Polski - 966.
Bolesław Chrobry (967 – 1025) Pierwszy krół Polski. Koronował się w 1025 roku. Zjazd gnieźnieński - na zjeździe w Gnieźnie w 1000 roku Cesarz Niemiecki Otton III przed szczątkami Świętego Wojciecha przekazał insygnia krolewskie Bolesławowi.
Kazimierz Odnowiciel (1016-1058) W 1039 roku przeniósł stolicę do Krakowa.
Bolesław III Krzywousty (1085 – 1138) Testament (завещание) Krzywoustego - regulował zasady następstwa tronu.
Konrad I Mazowiecki (1187 – 1247) 1226/1231 r.- sprowadził krzyżaków do Polski
Władysław I Łokietek (1260 – 1333) 1320 - Koronacja królewska Władysława Łokietka: przywrócenie tytułu Królestwa Polskiego, co oznaczało zjednoczenie dawnych ziem piastowskich i powrót zjednoczonej Polski na arenę międzynarodową. 27 września 1331 Bitwa pod Płowcami. Wynik - krzyżacy zaczęli liczyć się z Polakami na ich terytorium.
Kazimierz III Wielki (1310 – 1370) „Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”. Teritorium Państwa wzrosło trzykrotnie. Ważnym krokiem było również założenie Akademii Krakowskiej w 1364 roku. Kazimierz III Wielki był ostatnim władcą z dynastii Piastów.
Jadwiga Andegaweńska (1373-1399) Święta kościoła katolickiego. Patronka Polski. Żona Jagiełły. Jagiełło musiał przyjąć chrześciaństwo, żeby ożenić się z Jadwigą. Zajmowała się działalnością charytatywną. Swój osobisty majątek przekazała na odnowienie Akademii Krakowskiej.
Władysław II Jagiełło (1351 – 1434) Od 1377 r. Wielki książę litewski, od 1386 król Polski. Unia w Krewie – zawarta 14 sierpnia 1385 r. unia personalna Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim. Małżeństwo wielkiego księcia litewskiego Jagiełły z królem Polski Jadwigą oraz objęcie przez niego polskiego tronu, w zamian za co Jagiełło zobowiązał się przyjąć chrzest i schrystianizować Litwę, odzyskać (вернуть) wszystkie ziemie utracone przez Koronę. Jagiełło był założycielem dynastii Jagiellonów. W 1410 roku jego wojska podbiły krzyżaków w słynnej bitwie pod Grunwaldem.
Władysław III Warneńczyk (1424 – 1444) W 1444 roku zginął w bitwie pod Warną. (Przeciw Turcji)
Zygmunt II August (1520 – 1572) W 1569 roku uchwalono unię lubelską, tworząc z Polski i Litwy Rzeczpospolite Obojga Narodów. Zygmunt II August był ostatnim władcą z dynastii Jagiellonów.
Zygmunt III Waza (1566 – 1632) Zyskał tron szwedzki w 1593 roku i przez to utworzona została unia personalna (Polska ze Szwecją). Jednak przetrwała ona tylko kilka lat. Zygmunt III Waza został wypędzony ze Szwecji. Zapoczątkował panowanie dynastii Wazów. 1596 Król Zygmunt III Waza przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy. Jednym z powodów przeniesienia stolicy z Krakowa do Warszawy to był wielki pożar 23 stycznia 1595 r. na Wawelu.
Jan Kazimierz (1609-1672) Rościł pretensje do tronu Szwecji co doprowadziło do konfliktow między Rzeczpospolitą a Szwecją. Na okres jego panowania przypadają wojny z Moskwą, najazd szwedzki - "potop", a także wielkie powstanie kozackie Chmielnickiego na Ukrainie.
Jan III Sobieski (1629 – 1696) W 1683 roku odniósł wielkie zwycięstwo pod Wiedniem (nad Turkami).
Stanisław August Poniatowski (1732 – 1798) Był ostatnim królem Polski. Rządził od 1764. Jego największym sukcesem było uchwalenie Konstytucji 3 maja w 1791 roku.
Prezydenci II Rzeczypospolitej:
Pierwszym wybranym w wyborach powszechnych Prezydentem II RP został, w 1922 prof. Gabriel Narutowicz. Ostatnim prezydentem wybranym w wyborach był Prezydent Ignacy Mościcki. Wybrany 4 czerwca 1926.
Prezydenci Rzeczypospolitej po 1989 roku:
-
Wojciech Jaruzelski (31 grudnia 1989 – 22 grudnia 1990)
-
Lech Wałęsa (22 grudnia 1990 – 1995). Pierwszy wybrany w wyborach powszechnych Prezydent III RP.
-
Aleksander Kwaśniewski (1995-2005), był Prezydentem 2 kadencje.
-
Lech Kaczyński (2005 – 10 kwietnia 2010, zginał w katastrofie pod Smoleńskiem).
-
Bronisław Komorowski (2010 – 2015).
-
Andrzej Duda (2015 – ) obecny prezydent Polski
Chronologia Rzeczypospolitej
RP 1 – utworzona w 1569r., zlikwidowana w 1795r.
-
Pierwszy rozbiór – rok 1772 – Prusy, Austria, Rosja
-
Drugi rozbiór - rok 1793 – Prusy i Rosja
-
Trzeci rozbiór - rok 1795 – Prusy, Austria, Rosja
123 lata niewoli
RP 2 - utworzona w 1918r., zlikwidowana 17 września 1939r. Państwo polskie między I a II wojną światową
RP 3 - utworzona w 1989r. Obecne państwo polskie.
(Rzeczpospolita to polskie tłumaczenie słowa republika. Tak od momentu gdy uformowała się demokracja szlachecka nazywano Królestwo Polskie. A po wspólnej Unii również Wielkie Księstwo Litewskie. Monarchia z Królem ale i Republika zarazem bo rzeczpospolita szlachecka. (Nie zapomnij: dla Polaków określić Polskę jako „Republika Polska” jest nie do przyjęcia, jest
obraźliwe. Mozliwe jest tylko: „Rzeczpospolita Polska”)
I Rzeczpospolita współczesna nazwa państwa zwanego dawniej Rzecząpospolitą, obejmującego na początku, w XIV wieku Koronę Królestwa Polskiego a później przez stulecia i Wielkie Księstwo Litewskie,
a więc tereny dzisiejszej środkowo-wschodniej Polski, około 3/4 terenu dzisiejszej Ukrainy, cały obszar Białorusi, Litwy, Łotwy oraz częściowo Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. Nazwa państwa „Rzeczpospolita” powszechnie
używana od połowy XV w., czyli od ukształtowania się ustroju tzw. demokracji szlacheckiej do III rozbioru w 1795.
Pierwszy udokumentowany przykład użycia terminu Rzeczpospolita dla określenia państwa polskiego, znajdujemy w akcie wierności Maćka Borkowica złożonym królowi Kazimierzowi Wielkiemu 16 lutego 1358 w Sieradzu.
Za początek demokracji szlacheckiej najczęściej przyjmuje się rok 1454, w którym na mocy przywilejów nieszawskich szerokie kompetencje zdobyły sejmiki szlacheckie. Początki historii stosunków polsko-litewskich sięgają wieku XIII, gdy zjednoczone przez Mendoga państwo, zagarnąwszy część terenów ruskich, wdało się w pierwsze zatargi sąsiedzkie z książętami polskimi.
Epoka wzajemnych walk i najazdów, choć na krótko przerwana sojuszem Władysława Łokietka z Giedyminem, trwała w praktyce do roku 1385, gdy zawarto pierwszą polsko-litewską unię personalną – unię w Krewie – Król Polski był jednocześnie Wielkim Księciem Litewskim, przy zachowaniu odrębności Korny Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego. W ciągu kolejnych dziesięcioleci uregulowania prawne dotyczące związku obu państw ulegały zmianom, zdarzało się nawet, że unia w praktyce była zawieszona.
Kolejną wielką zmianę przyniosło zawarcie unii lubelskiej w 1569. Stworzyła ona podwaliny dla nowego tworu – Rzeczypospolitej Obojga Narodów i funkcjonowała aż do uchwalenia konstytucji 3 maja w 1791.
Od 1791 do 1795 roku, to znaczy do III Rozbioru Polski, tworzyła się nowa Rzeczpospolita w prawie Konstytucji 3 Maja.
II Rzeczpospolita ( państwo polskie między I a II wojną światową) od 11 listopada 1918 (Rada Regencyjna przekazała władzę nad podległym jej wojskiem Józefowi Piłsudskiemu, co uznano później za datę odzyskania pełnej niepodległości) do 17 września 1939 (Prezydent RP udaje się na emigracje, od tego momentu działają władze RP na Uchodźstwie).
III Rzeczpospolita (obecne państwo polskie) od 31 grudnia 1989 do dzisiaj.
Wszyscy królowie (Lata panowania) (Koronacja)
DYNASTIA PIASTÓW
-
BOLESŁAW I CHROBRY/(996-1025)/(1025)
-
MIESZKO II LAMBERT/(1025-1034)/Koronowany tuż po śmierci Chrobrego
-
BOLESŁAW II ŚMIAŁY/(1058-1079)/(1076)
1138-1306 okres rozbicia dzielnicowego
-
PRZEMYSŁ II (1290-1296) (1295)
-
WACŁAW II (1278-1305) (1300)
-
WŁADYSŁAW I ŁOKIETEK (1306-1333) (1320)
-
KAZIMIERZ III WIELKI (1333-1370) (1333)
ANDEGAWENOWIE
-
LUDWIK WĘGIERSKI (1370-1382)
-
JADWIGA ANDEGAWEŃSKA (1384-1399)
DYNASTIA JAGIELLONÓW
-
WŁADYSŁAW II JAGIEŁŁO (1386-1434)
-
WŁADYSŁAW III WARNEŃCZYK (1434-1444)
-
KAZIMIERZ IV JAGIELLOŃCZYK (1446-1492)
-
JAN I OLBRACHT (1492-1501)
-
ALEKSANDER JAGIELLOŃCZYK (1501-1506)
-
ZYGMUNT I STARY (1506-1548)
-
ZYGMUNT II AUGUST (1548-1572) samodzielne rządy 1530 (miał 10 lat)
KRÓLOWIE ELEKCYJNI (WYBIERANI)
-
HENRYK WALEZY 1574
-
STEFAN BATORY (1576-1586)
-
ZYGMUNT III WAZA (1587-1632)
-
WŁADYSŁAW IV WAZA (1632-1648)
-
JAN II KAZIMIERZ WAZA (1648-1668)
-
MICHAŁ KORYBUT WIŚNIOWIECKI (1669-1673)
-
JAN III SOBIESKI (1674-1696)
-
AUGUST II MOCNY (1697-1704, 1709-1733)
-
STANISŁAW LESZCZYŃSKI (1704-1709, 1733-1736)
-
AUGUST III SAS (1733-1763)
-
STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI (1764-1795)
Dalej тroche dokładniej
Miasta - stolice Polski
Gniezno 966 – 1041
W X w. Gniezno stanowiło jeden z grodów stołecznych (stolic) państwa Piastów, obok m.in. Ostrowa Lednickiego, Poznania i Giecza (miasta Wielkopolski). Grodów stołecznych, czyli miejsc gdzie wzniesiono tzw. palatia książęce było kilka, lecz zgodnie z dokumentem "Dagome iudex" z ok. 991, jedyną formalną stolicą państwa polskiego było Gniezno.
Mieszko I po 966 zbudował w Gnieźnie kościół, w którym pochowano jego żonę Dąbrówkę, na terytorium zaś grodu wzniósł kamienny zamek z kaplicą, później na miejscu kaplicy wzniesiono kościół św. Jerzego.
W 1000 odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrobry i cesarz niemiecki Otton III; proklamowano wtedy utworzenie arcybiskupstwa i metropolii gnieźnieńskiej. Także wtedy świątynię wybudowaną przez Mieszka I wyniesiono do rangi katedry. Były to bardzo ważne w ówczesnej Europie
decyzje. W 1018 r. miasto przeżyło ciężką klęskę: pożar strawił podgrodzie wraz z kościołem katedralnym, który do 1025 przeistoczył się w piękną, romańską katedrę. W 1025 w Gnieźnie miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego na pierwszego króla Polski. W 1038 do Gniezna wtargnął książę czeski Brzetysław I, pozostawiając po sobie spalone podgrodzia i zniszczoną, ograbioną katedrę oraz zburzony zamek książęcy. Na skutek tego Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa. Herb Gniezna zwieńczony jest koroną królewską.
Kraków 1041-1596
Kazimierz I Karol Odnowiciel (ur. 25 lipca 1016, zm. 28 listopada 1058 w Poznaniu) – książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1034-1058 (z przerwami), syn Mieszka II przeniósł w 1041 stolicę do Krakowa. Kraków był później stolicą dzielnicy senioralnej w okresie dzielnicowym 1137 – 1320. Okresie zakończonym koronacją w Krakowie Króla Łokietka. Kraków był stolicą w czasach dynastii krolewskich Piastów i Jagiellonów. Przestal być stolicą gdy
rozpoczal się okres wolnych elekcji. Do marca 1596 Kraków był faktyczną stolicą Polski i siedzibą polskich królów. Herb Krakowa zwieńczony jest koroną królewską.
Warszawa 1596 -
Wraz z wygaśnięciem dynastii Jagiellonów, po śmierci Zygmunta Augusta, w 1573 odbyła się pierwsza wolna elekcja, to jest wybór króla. W podwarszawskiej wsi Kamion wybrano na króla Henryka Walezego. Henryk Walezy po roku królowania uciekł do Francji w nadziei, że zostanie tam królem.
Po roku więc, we wsi Wielka Wola, na terenie obecnej dzielnicy Warszawy - Woli, szlachta zdecydowała, że królem zostanie Stefan Batory jeśli poślubi wcześniej córkę ostatniego Jagiellona, Zygmunta Augusta. Po swoim wyborze Król Stefan Batory już w czasie swojego panowania często przebywał w Warszawie i w Grodnie by być bliżej toczącej się wojny z Moskwą. W 1587 na polach pod Wielką Wolą odbyła się kolejna elekcja, na której wprowadzono na tron pierwszego z dynastii Wazów - Zygmunta III Wazę. Król Zygmunt III pretendował do tronu szwedzkiego. I królowi wygodniej było przebywać w bardziej na północ wysuniętej Warszawie niż w Krakowie. Decyzja przeniesienia dworu królewskiego do Warszawy zapadła w marcu 1596, po pożarze Zamku Królewskiego na Wawelu, i była realizowana etapami. Król Zygmunt III wraz z dworem przybył do Warszawy najprawdopodobniej 16 marca 1596, a następnie wprowadził się na stałe do uprzednio przebudowanego zamku warszawskiego, wracając z wojny moskiewskiej w 1611. Wówczas, faktyczna stołeczność miasta nie została potwierdzona żadnym aktem prawnym. Warszawa oficjalnie nie była stolicą i aż do upadku Polski w 1795 przysługiwało jej wyłącznie miano miasta rezydencjonalnego Jego Królewskiej Mości. Oficjalnie range miasta stołecznego Warszawa uzyskała dopiero w 1952 roku. W 1644 roku na placu zamkowym w Warrszawie postawiono pomnik krolowi Zygmuntowi III. Herbem Warszawy jest Syrenka z koroną królewską.
Historia Polski w datach i faktach
Data chrztu Polski 966.
Mieszko I (ok. 922-992) Pierwszy historycznie udokumentowany władca Polski z dynastii Piastów. Zjednoczył kilka plemion zachodniej Słowiańszczyzny
pod swoją władzą książęcą. W celu umocnienia tworzonej państwowości Mieszko I przyjął w 966 r. chrzest. Przez ten akt państwo Mieszka weszło w ówczesny europejski system polityczny, nawiązane zostały stosunki z ówczesnymi potęgami - z papiestwem i z cesarstwem.
Chrzest Polski przyjęty został z Czech, wraz z małżeństwem z czeską księżniczką Dobrawą.
Gdzie i jak zginął Św. Wojciech?
Wojciech urodził się w Libicach, w Czechach, około 956 roku. Będąc już biskupem, Wojciech skierował swe kroki do Polski, zatrzymując się w Krakowie, w Opolu, a po przybyciu do Gniezna przyjęty został przez Bolesława Chrobrego. W Polsce Bolesław Chrobry z radością przyjął biskupa Wojciecha w 997 r. Przyszły król polski wiele dobrego słyszał o biskupie Wojciechu od króla
Czech - Sobibór, któremu udzielił schronienia. Celem Świętego Wojciecha nie był jednak pobyt na dworze księcia, a prowadzenie misji na północy, w kraju pogańskich Prusów. Przyszły król Bolesław dał Wojciechowi 30 wojów jako eskortę. U boku biskupa do Gdańska popłynęli Radzim - Gaudenty i subdiakon Benedykt Bogusza, który znał język pruski i mógł służyć za tłumacza.
W Gdańsku przez kilka dni Wojciech głosił Ewangelią tamtejszym Prusom. Następnie, odsyłając eskortę, udał się do Prus. Dotarł najprawdopodobniej do okolicy dzisiejszego Elbląga, czy nawet na teren obecnego okręgu Kaliningradu.
Jednak już pierwsze spotkanie z Prusami okazało się niepomyślne, a misjonarze zostali zmuszeni do odwrotu. Kilka dni później, 23 kwietnia 997 roku, we wsi Święty Gaj, niedaleko dzisiejszego Pasłęka, zostali zaatakowani. Św. Wojciech zginął śmiercią męczeńską podczas odprawiania Mszy Św. Otoczyli go poganie, a pierwszy cios zadał świętemu pogański kapłan. Następnie przebito go 6 włóczniami, a głowę odcięto i wbito na żerdź. Umierając za wiarę 23 kwietnia 997r. Wojciech miał 41 lat. Jego ciało wykupił Bolesław Chrobry za tyle złota ile ważyło. Relikwie uroczyście przeniesiono do Gniezna. Bolesław Chrobry powiadomił o śmierci Wojciecha ich wspólnego przyjaciela, cesarza Niemiec Ottona III. Otton III z kolei natychmiast posłał do
Papieża w Rzymie list z tą straszną wieścią i prośbą o kanonizację. Było to pierwsze wyniesienie na ołtarze przez Papieża, bowiem do tego czasu świętych ogłaszali miejscowi biskupi. Kanonizacja nastąpiła przed 999 rokiem na podstawie żywotu spisanego na podstawie wiedzy naocznych świadków. Dokonał jej papież Sylwester II, który utworzył metropolię św. Wojciecha w Gnieźnie.
W 1000r. Otton III odbył pielgrzymkę do grobu świętego. Odbył się wtedy zjazd gnieźnieński, podczas którego ogłoszono utworzenie Metropolii Gnieźnieńskiej z podległymi Biskupstwami: we Wrocławiu, w Krakowie i Kołobrzegu. Cesarz opuścił Gniezno z relikwią ramienia świętego. Jej części zostały umieszczone w Akwizgranie i w Rzymie. Kult świętego szybko rozszerzył się na wiele krajów Europy. Św. Wojciech to główny patron Polski, kilku miast i diecezji. W
ikonografii przedstawia się go w stroju biskupim, w paliuszu, z pastorałem. Jego atrybuty to także orzeł, wiosło oraz włócznie, od których zginął.
Kto był pierwszym królem Polski? Gdzie i kiedy odbył się zjazd gnieźnieński? Kiedy koronowano Bolesława Chrobrego?
Bolesław Chrobry (ok. 967-1025) był pierworodnym synem Mieszka I i czeskiej księżniczki Dobrawy. Myśląc o koronie królewskiej, rozwijał kontakty z papiestwem i cesarstwem. W 1000 roku, w Gnieźnie, doszło do wizyty mającej wielkie znaczenie polityczne dla pozycji państwa Bolesława (zjazd gnieźnieński). Gościem był sam cesarz Niemiec Otton III, podejmowany z wielką gościnnością i przepychem. W wojnach zarówno z zachodnimi, jak i ze wschodnimi sąsiadami uzyskał Bolesław znaczne nabytki terytorialne. Na zachodzie Milsko i Łużyce. Na wschodzie Grody Czerwieńskie. Upragniona koronacja nastąpiła w ostatnim roku jego życia w 1025.
Pierwszy Zjazd gnieźnieński. Zjazd odbył się między 7 a 15 marca 1000 roku w Gnieźnie. Do grobu kanonizowanego w 999 roku, świętego Wojciecha
przybył cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Otton III, zwany też Ottonem Rudym. Po modlitwie w katedrze spotkał się z księciem Bolesławem. Podczas zjazdu Otton nałożył na jego głowę diadem i wręczył kopię Włóczni św. Maurycego. W zamian cesarz otrzymał od księcia część relikwii św. Wojciecha. Bolesław przychylił się do planów cesarza
niemieckiego o Wielkim Cesarstwie. Najdonioślejszym efektem zjazdu było utworzenie Metropolii gnieźnieńskiej – pierwszej metropolii kościelnej (diecezji) w Polsce podległej wyłącznie papieżowi, na czele której postawiono brata św. Wojciecha Radzima Gaudentego. Wraz z powstaniem nowej metropolii utworzono podległe Gnieznu nowe biskupstwa w Krakowie z biskupem Popponem, w Kołobrzegu z biskupem Reinbernem, Wrocławiu z biskupem Janem. Biskupstwo w Poznaniu pozostało poza metropolią
gnieźnieńską aż do śmierci biskupa Ungera. Zjazd z pewnością przyczynił się do umocnienia pozycji Bolesława wobec władców państw sąsiadujących z Polską.
Testament Bolesława Krzywoustego - co w nim było?
Bolesław Krzywousty (1085 -1138)
Po śmierci ojca, króla Władysława Hermana, w 1102 roku Bolesław musiał toczyć walkę o władzę z bratem przyrodnim Zbigniewem. Później, w miarę utrwalania swojej władzy odnosił kolejne sukcesy wojenne i terytorialne.
Walka z cesarzem niemieckim, Henrykiem V, po wielu dramatycznych epizodach takich jak obrona Głogowa przez Polaków, w czasie której oblegający miasto Niemcy, na machinach oblężniczych powiesili zakładników, które miasto było zmuszone dać wcześniej, (w 1939 roku podobne wydarzy się w Grodnie, gdy atakujące wojska sowieckie do czołgu atakującego obrońców przywiążą zakładnika Tadka Jasińskiego) zakończyła się przegraną wojsk cesarskich w bitwie pod Wrocławiem. Bolesław podbijał Pomorze, prowadząc tam jednocześnie akcje misyjne. Zdobył Pomorze Gdańskie i uzyskał zwierzchnictwo nad Pomorzem Szczecińskim. Jego imponujące sukcesy osłabia jednak ostatni akt polityczny regulujący sprawę następstwa tronu.
W 1138 r., przed swą śmiercią, Bolesław Krzywousty wydał testament regulujący zasady następstwa tronu. Swoim Testamentem Bolesław Krzywousty chciał zapobiec walkom między braćmi o koronę państwa. Takim jakie sam musiał toczyć. Ale to Testament Krzywoustego wprowadzał, nawet i wbrew zamysłom Króla, rozbicie państwa polskiego na małe księstwa.
Proponowana w Testamencie „regulacja” była kompromisem, która godziła jedność państwa z prawem każdego z książęcych synów do dziedziczenia ziemi. Princepsem (czyli księciem zwierzchnim, lub seniorem całej Polski) miał być każdorazowo najstarszy członek dynastii Piastów. Podstawę jego władzy stanowiła dzielnica senioralna obejmująca prawdopodobnie ziemie:
krakowską, sieradzką, łęczycką, wschodnią Wielkopolskę (z Kaliszem i Gnieznem), Kujawy (z Kruszwicą) oraz kontrolę nad Pomorzem. Godność pierwszego princepsa przypadła Władysławowi, który otrzymał także (jako własną dzielnicę dziedziczną) Śląsk wraz z ziemią lubuską. Bolesław (Kędzierzawy) objął Mazowsze z częścią Kujaw, Mieszko III (Stary) - część Wielkopolski z Poznaniem, zaś Henryk - ziemię sandomierską (która najprawdopodobniej wydzielona została dla niego dopiero po śmierci
Krzywoustego, nie zaś od razu w testamencie). Najmłodszy z braci, Kazimierz, pozostał bez własnej dzielnicy.) W swym testamencie Bolesław Krzywousty podzielił państwo między trzech pełnoletnich synów, tworząc co prawda instytucję księcia zwierzchniego - seniora. W ten sposób rozpoczął się okres tzw. rozbicia dzielnicowego, który trwał prawie 200 lat, do 1320.
Kto sprowadził do Polski Krzyżaków?
W 1226 roku, w okresie rozbicia dzielnicowego, Książę Konrad Mazowiecki sprowadził do Polski Zakon Krzyżacki. Mieli oni pomóc w obronie przeciw napadom i podbiciu pogańskich Prusów. Z czasem Krzyżacy urośli w potęgę, a ich obecność zaczęła zagrażać bezpieczeństwu Polski.
Z jakim wydarzeniem historycznym wiąże się legenda o Lajkoniku?
z najazdami ze wschodu Tatarów na Polskę w XIII wieku (1241, 1259, 1287)! Byli oni plaga ucywilizowanej Europy. Dziś lajkonik jest jednym z nieoficjalnych symboli Krakowa. I obok Smoka Wawelskiego rozpoznawalnym emblematem.
Pochód Lajkonika, Harce Lajkonika – ludowa zabawa, która odbywa się w Krakowie co roku w pierwszy czwartek po święcie Bożego Ciała (w "oktawę Bożego Ciała"). Główny bohater zabawy – lajkonik, (konik zwierzyniecki, Tatarzyn) – to brodaty jeździec w pseudoorientalnym stroju poruszający
się na sztucznym koniku przytwierdzonym do pasa, przemierza tradycyjny szlak ze Zwierzyńca na Rynek Główny w Krakowie w towarzystwie kapeli Mlaskotów oraz orszaku włóczków odzianych w stroje krakowskie i "tatarskie".
Lajkonik jest najprawdopodobniej pamiątką obrony Ołomuńca (na Morawach, Czechy) przed Tatarami, i jej bohatera Zdzisława ze Szternberku. Obrona przypadła w okolicach Bożego Ciała w roku 1241. Zwycięstwo Morawian miało być w Krakowie przyjęte z taką radością, której skutkiem była zabawa z konikiem, która w późniejszych czasach włączona została w procesję Bożego Ciała.
Kto wygrał bitwę (starcie) pod Płowcami ?
Bitwa pod Płowcami – bitwa rozegrana 27 września 1331 r. pomiędzy wojskami króla Władysława Łokietka a oddziałami zakonu krzyżackiego pod wodzą komtura krajowego chełmińskiego Ottona, marszałka zakonu Dietricha von Altenburga, wielkiego komtura Otto von Bonsdorfa, w okolicach wsi Płowce na Kujawach. Wynik bitwy można uznać pod względem strategicznym za nierozstrzygnięty, lecz w całej batalii Łokietek odniósł sukces – moralny i militarny. Krzyżacy zaczęli liczyć się z Polakami na ich terytorium.
Z kim wiąże się następujące powiedzenie:"Zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną"?
Król Kazimierz Wielki (1310-1370) Syn króla Władysława Łokietka, jedyny król w Polsce nazywany Wielkim. Wprawdzie rok 1320 - koronacji w Krakowie ojca Kazimierza Wielkiego, króla Władysława Łokietka przyjmowany jest za rok
przywrócenia jedności Polski ale to Kazimierz Wielki dokończył dzieło zjednoczenia państwa po okresie rozbicia dzielnicowego. Terytorium wzrosło w czasie jego panowania dwukrotnie. To za panowania Króla Kazimierza Wielkiego do Polski przyłączony został trwale Lwów. Król kładł wielki nacisk na rozwój gospodarczy. Mówiono o nim, że zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną. Opiekował się miastami i handlem, przeprowadził reformę pieniądza, kodyfikował prawo. Założył w Krakowie w 1364 r. pierwszy w Polsce
uniwersytet - Akademię Krakowską. W polityce zagranicznej gotów był do kompromisów, co niektórzy mieli mu za złe - gdyż uważał, że Polska wymaga
wewnętrznego umocnienia w warunkach pokoju. Jedynym niezłomnym punktem polityki Kazimierza był sojusz z Węgrami. Król Kazimierz Wielki dwa razy uczestniczyl w zjazdach monarchow w Wyszehradzie (na Wegrzech) w 1335 i 1338 (lub 1339). Rozwiązania spornych spraw poprzez wspólne rozmowy między uczestnikami pierwszego "trójkąta wyszehradzkiego"
łączącego władców Węgier, Czech i Polski są przykładem dla obecnej pracy Grupy Wyszehradzkiej łączącej Polskę, Węgry, Słowację i Czechy. W 1338 r. w Wyszehradzie, na drugim zjeździe monarchów Wegier, Czech i Polski zawarł on z królem węgierskim układ, w myśl którego w wypadku jego bezpotomnej śmierci tron polski miał przypaść węgierskim Andegawenom. Był ostatnim z wielkiej dynastii Piastów i jego śmierć przyjęta była z wielkim smutkiem i pytaniami o przyszłość kraju: wygasała dynastia Piastów a pamięć Polski dzielnicowej była świeża. Na krótki okres, 8 lat, królem Polski został król
Węgier Ludwik Andegaweński (lub Węgierski). Władzę po nim przejęła po przyjeździe do Krakowa jego córka Jadwiga. Powszechne przeczucie nadchodzacych zmian szybko znalazło potwierdzenie w Unii z Wielkim Księstwem Litewskim, i przeorientowaniem politycznym Polski, która będąc do tego momentu krajem zakorzenionym w środkowej Europie odwróciła się w kierunku Wschodu.
Kim była Święta Jadwiga?
Królowa Jadwiga Andegaweńska (1374-1399) Córka króla Węgier i Polski - Ludwika Węgierskiego. Ojciec Jadwigi, Król Ludwik panował w Polsce krótko, głównie za pośrednictwem swojej matki, Elżbiety, siostry polskiego Króla Kazimierza Wielkiego. Po śmierci Kazimierza Wielkiego, który nie pozostawił następcy, w 1384 r. możnowładcy polscy zażądali przybycia jedenastoletniej wówczas Jadwigi do Polski z Węgier i objęcia tronu Królestwa Polskiego.
Tak jedenastoletnia dziewczynka, Jadwiga po przybyciu z dalekich Węgier do Krakowa w roku 1384 została koronowana Królową Polski. Nie poprzestając w swych wymaganiach do królowej Jadwigi, panowie małopolscy dążyli i doprowadzili do zerwania jej narzeczeństwa z Wilhelmem Habsburgiem. Od małżeństwa Jadwigi z jej rówieśnikiem woleli oni związek dynastyczny Polski z Litwą w celu umocnienia Korony zagrożonej stałą ekspansją Krzyżaków i zakończenie ciągłych napadów wojsk litewskich na Mazowsze. Na podstawie umowy, którą możnowładcy zawarli w Krewie w 1385 r., Wielki Książę Litewski Jagiełło zobowiązał się poślubić Jadwigę (Jagiełło miał wówczas przeszło 40 lat) po nawróceniu się wraz z całą Litwą na chrześcijaństwo w obrządku łacińskim (gdy możnowładcy podpisywali umowę przyszły mąż Jadwigi był poganinem).Nie zostawiając przed śmiercią dzieci, w wieku 25 lat, Jadwiga zapisała cały swój majątek osobisty na rzecz Akademii Krakowskiej.
Podsumowujac .. w mądrych książkach dziś przeczytamy, że gotowość Jadwigi do podporządkowania swego życia dla realizacji celów państwowych przyczyniła się do wielkiej sympatii i szacunku, jakim cieszyła się ta królowa.
Kto i kiedy założył akademię (Uniwersytet Jagielloński) w Krakowie?
Kazimierz Wielki (z dynastii Piastów) założył w Krakowie w 1364 r. pierwszy w Polsce uniwersytet - Akademię Krakowską. Królowa Jadwiga Andegaweńska (1374-1399), córka Ludwika Węgierskiego, żona Wielkiego Księcia Litewskiego Władysława Jagiełło odnowiła Akademię Krakowską i na jej rzecz zapisała swój majątek osobisty. I ponieważ królowa Jadwiga była żoną pierwszego króla z dynastii Jagiellonów, a Jagiellonowie dobrze zapamiętali się w Krakowie to uniwersytet przyjął nazwę: Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kto był pierwszym królem z dynastii Jagiellonów?
Władysław Jagiełło (1348-1434) Od 1377 r. Wielki książę litewski, od 1386 król Polski. Wstąpił na tron polski po ślubie z Królową Jadwigą. Imię Władysław wybrał na część Króla Władysława Łokietka, pierwszego polskiego sprzymierzeńca litewskich Księżąt, Księcia Giedymina. Władysław Jagiełło był założycielem dynastii Jagiellonów. Wraz z jego wstąpieniem na tron rozpoczęła się nowa epoka w historii Polski, państwa dotąd środkowoeuropejskiego, które było związane ściśle z cywilizacją zachodnią, łacińską. Władysław Jagiełło wiązał Polskę z Litwą panującą wówczas nad ogromnymi obszarami Wschodu, od Bałtyku po Morze Czarne, gdzie pogaństwo etnicznej Litwy krzyżowało się z prawosławiem podbitych przez nią ziem ruskich. W ten sposób zostały osiągnięte doraźne cele polityczne - ekspansja Zakonu krzyżackiego została
powstrzymana przez świetne zwycięstwo sił polsko-litewsko-ruskich pod Grunwaldem 15 lipca 1410 r. Jednakże Polska stanęła wobec wielkich wyzwań Wschodu, którym nie zawsze zdolna była sprostać. Tymczasem król Władysław doprowadził w 1413 r. do Unii w Horodle, poszerzającej związki Polski i Litwy, oraz wydał dalsze przywileje dla szlachty, aby zapewnić jej poparcie dla dziedziczenia tronu przez swoich synów. Tak kształtowała się demokracja szlachecka i związek Polski z Litwą.
Kto był zwycięzcą w bitwie pod Grunwaldem 15 lipca 1410 r.?
Wojsko polskie i litewskie pod dowództwem Króla Władysława Jagiełły i Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda pokonało pod Grunwaldem wojsko Zakonu Krzyżaków.
Gdzie i kiedy zginał król Władysław Warneńczyk ?
Król Władysław Warneńczyk (1424-1444) Król Polski i Wielki Książę Litewski od 1434 r., Król węgierski od 1440 r. Był synem Władysława Jagiełły. Węgry, już wówczas poważnie zagrożone przez ekspansję turecką, liczyły, że powiązane z rodem Jagiellonów będą dla nich ochroną. Młody i zapalczywy Władysław, wyruszył przeciw Turkom z niedostatecznie przygotowanymi wojskami. Do decydującej bitwy doszło pod Warną (w Bułgarii, na wybrzeżu morza Czarnego) 10 listopada 1444 r. Bitwa zakończyła się klęską dowodzonej przez Władysława koalicji antytureckiej, a sam król zginął na polu walki. Władysław należy do najbardziej znanych władców średniowiecznej Polski. Klęska warneńska przyczyniła się do powstania legendy o dwudziestoletnim królu, który poległ w starciu dwóch różnych cywilizacji. Niepowodzenie pod Warną osłabiło zainteresowanie piastowskim, południowym kierunkiem polskiej polityki.
Kto był ostatnim królem z dynastii Jagiellonów ?
Król Zygmunt August (1520-1572) Syn Zygmunta Starego i Bony Sforzy (włoszki), koronowany za życia ojca w 1529 r. (to znaczy został królem w wieku 9 lat!), od tego też roku Wielki Książę Litewski. Rządy objął w 1548 r. Popierał reformatorski ogólnoszlachecki ruch egzekucji praw, w wyniku czego uregulowano sytuację dóbr Rzeczypospolitej (królewszczyzn), utworzono stałe wojsko. Zwolennik tolerancji, nie dopuszczał do prześladowań i wojen religijnych, wołał na sejmie "Nie jestem królem waszych sumień". Rzeczpospolita drugiej połowy XVI wieku była wyspą tolerancji religijnej w Europie. Nie mając potomstwa zdolnego do dziedziczenia tronu dążył do utrwalenia związków Polski z Litwą na podstawie unii realnej i cel ten z wielkim trudem zrealizował na trzy lata przed śmiercią - Unia Lubelska 1569 r. Jego miłość do Barbary Radziwiłłówny doprowadziła do małżeństwa i koronacji, co było sprzeczne z interesami dynastii i racjami stanu. Król przykładał wielką wagę do spraw morskich i budowy floty. Przyłączył do państwa polsko-litewskiego Inflanty. Był człowiekiem odrodzenia, wszechstronnie wykształconym, protektorem sztuk i nauk, które pod jego panowaniem rozkwitły. Okres panowania króla Zygmunta Augusta określany jest jako złoty wiek Rzeczpospolitej.
Kiedy miał miejsce Potop szwedzki?
W XVII wieku, za panowania króla Jana Kazimierza.. Król Jan Kazimierz był wybrany w wolnej elekcji, był ostatnim po kolei z 3 królów z dynastii Wazów (dynastii bo było ich 3, ale wszyscy wybierani). Królowie z dynastii Wazów rościli pretensje do tronu Szwecji co prowadziło do konfliktów między Rzeczpospolitą a Szwecją. Jan Kazimierz (1609-1672) był synem króla Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki, przyrodnim bratem Władysława IV. Ożenił się z wdową po królu Władysławie IV, Marią Ludwiką Gonzagą, która będąc z narodowości Francuzką, utworzyła na dworze silne stronnictwo profrancuskie. Na okres jego panowania przypadają wojny z Moskwą, najazd szwedzki – "potop", a także wielkie powstanie kozackie Chmielnickiego na Ukrainie. Potop szwedzki: Wojska szwedzkie opanowały większość kraju, a król musiał się schronić za granicą. Kraj znalazł się w stanie rozprzężenia i ruiny.
Król oceniał, że przyczyną nieszczęść wielkiego państwa jest słabość władzy i samowola szlachty. Jednak próby przeprowadzenia reform wywołały w 1665 r. wojnę domową zwaną rokoszem: rokoszem Lubomirskiego. Polska z kolejnych wojen za panowania Jana Kazimierza wyszła bardzo wyniszczona. Chociaż nie była to wina króla, że wojny wybuchały jedna po drugiej, to rozgoryczony Jan Kazimierz abdykował w 1668 r. i wyjechał do Francji. Jan Kazimierz zmarł w Nevers, mieście skąd pochodziła jego żona, w północnej Francji.
Z jakim wydarzeniem historycznym kojarzy się postać ks. Kordeckiego?
Ksiądz Kordecki był przeorem (=przełożonym) zakonu Paulinów i dowódcą obrony klasztoru na Jasnej Górze w czasie potopu szwedzkiego. Podczas potopu szwedzkiego (w 1655) ksiądz Kordecki za cel postawił sobie uchronienie Jasnej Góry, znanego już wówczas sanktuarium katolickiego przed rabunkami i dewastacją ze strony wojsk szwedzkich, to znaczy protestantów.
W tym celu ukrył obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, a w kaplicy umieścił jego kopię. Wysłał do króla Karola X Gustawa list – przechowywany obecnie w archiwum w Sztokholmie, w którym zgadzał się poddać twierdzę w zamian za gwarancję nienaruszalności sanktuarium. Kiedy jej nie otrzymał, zdecydował się zbrojnie bronić Jasnej Góry. Dowodził obroną twierdzy jasnogórskiej przez cały okres oblężenia: od 18 listopada do 27 grudnia 1655 roku. Dzieje oblężenia Ksiądz Kordecki przedstawił w pamiętniku datowanym na 1655 r., a na jego podstawie w 1658 r. napisał Nową Gigantomachię – beletrystyczny utwór o obronie częstochowskiego sanktuarium. Opis ten został wykorzystany w „Potopie” przez Henryka Sienkiewicza do stworzenia fabularyzowanego opisu obrony klasztoru.
Z czym kojarzy się postać króla Jana III Sobieskiego? Co wiesz o odsieczy Wiednia?
Król Jan III Sobieski (1629-1696) Kolejny król z wolej elekcji, wybrany po Wazach, Jan Sobieski, był w dniu wyboru człowiekiem sprawdzonym i bardzo
popularnym. Sobieski był hetmanem wielkim, wybitnym wodzem i organizatorem wojska. Żonaty był z Marią Kazimierą d'Arquien, która miała duże ambicje polityczne. Listy króla do - jak ją nazywał - Marysieńki są pomnikiem języka polskiego z tamtych lat. Król prowadził początkowo politykę zbliżenia z Francją, później jednak - co często bywa krytykowane - wszedł w
sojusz z Habsburgami. Był także mecenasem kultury i sztuki. Największym i najgłośniejszym jego czynem była odsiecz Wiednia oblężonego w 1683 r. przez Turków, gdzie odniósł świetne zwycięstwo nad armią wielkiego wezyra Kara Mustafy. Król Sobieski rozgromił wojska tureckie oblegające Wiedeń i tym samym ocalił stolicę Austrii. Turcja, po tej przegranej bitwie nie podniosła się i przestała stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej Europy. Królowi przyszło władać krajem skłóconym, wstrząsanym walkami frakcji magnackich, osłabionym terytorialnie (przejściowa okupacja Podola przez Turków i - choć wciąż odnosił zwycięstwa militarne (Wiedeń 1683) - nie podołał zadaniu uporządkowania spraw państwowych. Także w dziedzinie dyplomacji nie odniósł sukcesów (strata połowy Ukrainy na rzecz Rosji, chwiejne sojusze
z Francją i Austrią). Wraz ze śmiercią Jana III Sobieskiego (1696) zakończył się okres sarmacki (szlachecki) Rzeczypospolitej a rozpoczal się okres
magnaterii - odtąd decydującą rolę w państwie odgrywały koterie magnackie. W przeszłość odeszły także triumfy oręża polskiego.
Hetman wielki koronny – z urzędu minister Korony Królestwa Polskiego. Dowódca wojsk zaciężnych, potem komputowych koronnych, czyli armii polskiej. Jeden z dwóch od czasów unii Polski z Litwą najwyższych zwierzchników wojskowych na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów – drugim był hetman wielki litewski, który był dowódcą wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli armii litewskiej.
Niektórzy Hetmani wielcy koronni
1503-1515 Mikołaj Kamieniecki – urząd pełnił do śmierci
1668-1 lutego1676 Jan Sobieski – wybrany na króla 19.05.1674 r. ciągle odkładał koronację
Niektórzy Hetmani wielcy litewscy
1497-1500, 1507-10 sierpnia 1530 Konstanty Ostrogski
1553-1566 Mikołaj Radziwiłł Rudy
5 października 1744-22 maja 1762 Michał Kazimierz Radziwiłł
Ostatni król Polski?
Król Stanisław August Poniatowski (1732-1798) Wywodził się z rodu magnackiego, którego znaczenie było świeżej daty. Królem został w 1764 r. z inicjatywy carycy rosyjskiej Katarzyny II. Był człowiekiem oświecenia - wykształconym i wrażliwym. Uczynił wiele dla podniesienia poziomu
elit Rzeczypospolitej i unowocześnienia państwa. Pod względem politycznym, i z punktu widzenia pozycji międzynarodowej, państwo polsko-litewskie było już w stanie rozkładu i działalność oświeceniowa króla i jego współpracowników służyła raczej przyszłości aniżeli teraźniejszości. Był król wybitnym mecenasem sztuki i kultury. Nadzieje na utrzymanie państwa pokładał w łaskawości Katarzyny II bo państwo już w chwili objęcia przezeń władzy po prostu nie istniało: nie było armii. Nie były ściągane podatki. Na terenie Rzeczpospolitej stacjonowały wojska rosyjskie i pruskie. Wielkim jego wzlotem był twórczy udział w ustanowieniu Konstytucji 3 Maja w 1791 r., akcie odrodzenia narodowego. Jednakże wobec sprzeciwu Katarzyny II łatwo skapitulował i zgodził się na abdykację (oddanie tytułu monarchy) na korzyść carycy rosyjskiej, Katarzyny II. Abdykacja ta oznaczała koniec państwowości Rzeczypospolitej.
Kiedy miał miejsce I rozbiór Polski?
Które państwa uczestniczyły w rozbiorze Polski?
I rozbiór w 1772: Prusy, Austria i Rosja (trzy rozbiory, za panowania ostatniego Krola Stanislawa Augusta Poniatowskiego) Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił 5 sierpnia 1772 przez podpisanie traktatów w Petersburgu. Zaś w dniu 30 września 1773 r. zatwierdził je Sejm Rozbiorowy, zwołany w Warszawie przez zaborców (przy proteście trzech posłów: województwa nowogródzkiego Tadeusza Rejtana (obraz Jana Matejki: „Rejtan” na Zamku w Warszawie) i województwa mińskiego. Dokonany drogą oddania terytorium I Rzeczypospolitej Prusom, Austrii i Rosji. Idea rozbioru jednego państwa, w celu zaspokojenia roszczeń i interesów innych nie była czymś nowym. Podobne plany rodziły się wobec Austrii podczas wojny o sukcesję austriacką, Prus w czasie trwania wojny siedmioletniej czy też Turcji w trakcie V wojny rosyjsko-tureckiej. Różnica polegała na tym, że Rzeczpospolita, była jedynym państwem, które nie było w stanie odeprzeć żadnego konfliktu zbrojnego z innym państwem oraz, iż była całkowicie bezbronna (nie utrzymywano żadnego wojska) i nie mogła w przeciwieństwie do wyżej wymienionych bronić własnych interesów. Dziś wydaje się to nam niewiarygodne, lecz w
Rzeczpospolitej na dziesiątki lat przed rozbiorami stacjonowały wojska rosyjskie i pruskie. O podziale Polski decydowaly wyłącznie kraje sąsiednie.
Z jakim wydarzeniem kojarzy się 3 Maj ? (1791)
Obraz Konstytucja 3 Maja, namalowany przez Jana Matejko (widać Zamek w Warszawie, tłum niesie Króla Poniatowskiego do Katedry) obraz wystawiany na Zamku w Warszawie Sejm czteroletni (bo obradował 4 lata) przyjął na Zamku Warszawskim Konstytucje 3 Maja. Była to pierwsza w Europie a druga w świecie (po amerykańskiej) Konstytucja, prawo zasadnicze. Była to zarazem reforma Państwa, Sejm odrzucił Liberum Veto, wprowadził jednolity system władzy w całym kraju, monarchię konstytucyjną. To ostatnia przed rozbiorami Polski próba naprawienia państwa poprzez reformy ustrojowe. Postanowienia Konstytucji 3 Maja
Religia katolicka została utrzymana jako religia panująca a przejście na inne wyznanie miało być karane. Jednak zagwarantowano wolność wyznawcom innych religii i obrządków. Potwierdzono ogólnie prawa szlachty. Zagwarantowano prawa własności, bezpieczeństwa, wolności. Zobowiązano szlachtę do obrony Konstytucji i Rzeczypospolitej. Zapewniono nietykalność osobistą (niemożliwość skazania bez wyroku sądowego). Chłopów otoczono opieką prawa i państwa. Zapewniono wolność osiedlania się i poruszania po kraju i za jego granice. Wprowadzono trójpodział władzy. Rzeczpospolitą ogłoszono monarchią konstytucyjną. Sejm podzielono na dwie izby (poselską i senatorską) z kadencją 2 letnią. Zniesiono liberum weto (konfederacje) i wolną elekcję. Posłowie i senatorowie mieli być gotowi do obrad w każdej chwili (tzw. Sejm Gotowy). Ustanowiono Sejm Konstytucyjny zwoływany co 25 lat mogący zmienić konstytucje. Władza królewska miała być dziedziczna.
W skład Straży Praw (rządu) wchodził król i pięciu ministrów. Ministrów powoływał król lecz zwolnić ich mógł jedynie Sejm. Król został głową Straży Praw Król nie był odpowiedzialny prawnie ani konstytucyjnie ale jego decyzje wymagały akceptacji ministrów.
Z czym kojarzy się Targowica?
Konfederacja targowicka – konfederacja generalna koronna (=spisek) zawiązana wiosną 1792 w Targowicy (dziś na Ukrainie), przez magnatów w celu przywrócenia starego ustroju Rzeczypospolitej, sprzed reformy 3 Maja 1971, pod hasłami obrony zagrożonej wolności. Konfederacja targowicka wystąpiła przeciwko reformom konstytucji 3 Maja, wprowadzającym monarchię
konstytucyjną, reformy wzmacniające wojsko i państwo polskie. Jej zawiązanie posłużyło Rosji jako pretekst do interwencji zbrojnej w Rzeczypospolitej. Wojska rosyjskie wkroczyły na teren Rzeczpospolitej co było równoznaczne z upadkiem Rzeczpospolitej. „Targowica” jest synonimem zdrady w Polsce: dla własnych interesów zdrajcy porozumieli się z wrogami Polski. Kosztem Polski dobijali się swoich interesów.
II rozbiór w 1793: Rosja i Prusy
Drugi z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Wykorzystując kapitulację Stanisława Augusta Poniatowskiego wobec Rosji (złożył na ręce rosyjskiego posła akces do konfederacji targowickiej) i przejęcia rządów w kraju przez targowiczan – 25 października 1792 król Prus Fryderyk Wilhelm II zażądał wcielenia Wielkopolski do Królestwa Prus. Miała
być ona ekwiwalentem za niepowodzenia armii pruskich w wojnie przeciwko rewolucyjnej Francji, prowadzonej w koalicji absolutystycznych monarchii europejskich. Żądanie to warunkował groźbą wycofania się Prus z koalicji antyfrancuskiej, ale wnet przekształciło się ono w propozycję II rozbioru części ziem Rzeczypospolitej pomiędzy Rosję i Prusy. 23 stycznia 1793 doszło do
podpisania traktatu podziałowego między Katarzyną II a Fryderykiem Wilhelmem II, po podpisaniu wojska pruskie weszły do Wielkopolski, a rosyjskie do wschodniej Polski. Bezpośrednim pretekstem do II rozbioru była Konfederacja targowicka. Magnaci domagali się zniesienia reform Konstytucji 3 Maja zwracając się o pomoc do państw sąsiednich.
Kim był Tadeusz Kościuszko ?
(Insurekcja Kościuszkowska albo Powstanie Kościuszkowskie 1794 roku, rogatywki, kosynierzy)
Tadeusz Kościuszko był wybitnym przywódcą. Bohaterem narodowym Polski i Stanów Zjednoczonych. Insurekcja Kościuszkowska była pierwszym powstaniem narodowym przeciwko zaborcom, po II a jeszcze przed III rozbiorem Rzeczpospolitej. Za oficjalną datę rozpoczęcia Insurekcji uznaje się 24 marca 1794. W opujszczonym przez wrogie wojska Krakowie, około
godziny 10 na rynku pojawił się Tadeusz Kościuszko, po czym odczytano akt powstania. A Kościuszko złożył przysięgę: Ja, Tadeusz Kościuszko, przysięgam w obliczu Boga całemu Narodowi Polskiemu, iż powierzonej mi władzy na niczyj prywatny ucisk nie użyję, lecz jedynie jej dla obrony całości granic, odzyskania samowładności Narodu i ugruntowania powszechnej wolności używać będę. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego.
Akt powstania nadawał Kościuszce tytuł Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej i składał w jego ręce całkowitą władzę. Poważnym problemem stało się rozbudowanie szczupłych dotychczas wojsk powstańczych. Kościuszko wydał uniwersał, zgodnie z którym z każdych 5 domów miał się stawić rekrut pieszy wyposażony w karabin, pikę lub siekierę. Były również ogromne trudności z uzbrojeniem, dlatego też rozpoczęto formowanie oddziałów kosynierów, uzbrojonych w piki i osadzone na sztorc kosy. Tworzyli oni oddziały kosynierów. Czapka rogatywka, o kwadratowej formie, noszona przez kosynierów stała się po latach oficjalna, i bardzo charakterystyczna
częścią umundurowania żołnierza polskiego, w innych armiach czapki wojskowe są okrągłe. Przyciągniecie do walki o niepodległość Rzeczypospolitej chłopów i ubogich warstw społecznych było przełomem w historii Rzeczpospolitej. Do Insurekcji Kościuszkowskiej o sprawy narodowe zmagać się miała tylko szlachta. Powstanie upadło po kilku początkowych zwycięstwach z których najważniejszą była Bitwa pod Racławicami (Małopolska)
III rozbiór w 1795: Prusy Austria i Rosja
Ostatni z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII. Już w czasie trwania insurekcji kościuszkowskiej 11 lipca 1794 roku poseł pruski w Petersburgu Leopold Heinrich von Goltz pisał w swej depeszy, że cała Rosja domaga się rozbioru Polski i wymazania imienia polskiego. Niecały rok po upadku insurekcji, 24 października 1795, monarchowie Rosji, Prus i Austrii (a
właściwie Imperium Habsburgów) uzgodnili wzajemnie traktat, zgodnie z którym przeprowadzili ostatni, pełny, III rozbiór Rzeczypospolitej. Trzeci rozbiór był rezultatem m.in. kryzysu wewnętrznego i ekspansywnych działań mocarstw ościennych, bezpośrednio jednak wynikiem nieudanego powstania kościuszkowskiego i przegranej wojny Polski z Rosją i Prusami. Król
Stanisław August Poniatowski opuścił Warszawę (po II rozbiorze Warszawa znalazła się pod władzą Prus) w 1795 i w asyście dragonów rosyjskich udał się do Grodna (miasto wówczas na granicy dzielnic rozbiorowych pruskiej i rosyjskiej) pod opiekę i nadzór namiestnika rosyjskiego. 25 listopada 1795 abdykował na rzecz Katarzyny II. To stało się powodem, iż Rosja, de facto,
stała się depozytariuszką korony polskiej, i bez jej zgody Napoleon nie chciał i nie mógł przywrócić później Królestwa Polskiego. (Uczynił to dopiero powołując w 1812 Konfederację Generalną Królestwa Polskiego i wypowiadając wojnę Rosji). Stanisław August Poniatowski po abdykacji pozostał w Grodnie 2 lata, do lutego 1797 roku. Po śmierci Katarzyny II car udzielił mu zezwolenia na przyjazd do Petersburga. Zmarł w Petersburgu 12 lutego 1798. Wraz z wymuszoną abdykacją ostatniego Króla Rzeczpospolitej Obojga Narodów, Augusta Poniatowskiego, na rzecz Katarzyny II
upadła I Rzeczpospolita.
Okres rozbiorów: 123 lata, aż do odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918 charakteryzował się pogłębiającym się podziałem między poszczególnymi zaborami oraz coraz głębszą rusyfikacją czy germanizacją społeczeństwa pod zaborami. Powstania zbrojne o odzyskanie niepodległości, klęska powstań, zsyłki na Sybir, czy wiezienie, wymuszona emigracja były przez
123 lata udziałem pokoleń Polaków. Autonomia na ziemiach polskich była stopniowo ograniczana. Księstwo Wielkopolskie ze stolica w Poznaniu zostało całkowicie wcielone do Prus w 1849. Wolne miasto Kraków do Austrii w 1848, a Królestwo Polskie (utworzone po wojnach napoleońskich na terenie zaboru rosyjskiego) w 1864 po klęsce powstania styczniowego utraciło resztki autonomii. Zgodnie z tradycją „interregnum”: „między wyborem króla” za głowę państwa społeczeństwo przyjmowało Prymasa Kościoła Katolickiego. Pod zaborami Kościół musiał szukać miejsce między władzą zaborczą a narodem. Nie było to łatwe zadanie. Role przywódcy narodu pełnić mieli przez lata niewoli poeci, „wieszcz” Adam Mickiewicz, czy Juliusz Słowacki, wybitni artyści: „poeta fortepianu” Fryderyk Chopin z „Etiudą Rewolucyjną”. Ich dzieła były pod zaborem rosyjskim zakazane i docierały z emigracji. Tragicznie poległy w wojnach napoleońskich Książę Józef Poniatowski, ostatni który „był godny być królem”, w świadomości narodowej rósł do symbolu walki o niepodległość i jedność Rzeczpospolitej. Pomnik Księcia Józefa Poniatowskiego, odlany w 1832 roku, wywieziony w latach 1842-1922 przez Rosjan do Homla, po odzyskaniu niepodległości w 1922 roku stanął na Placu
Saskim (plac, gdzie znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza), zniszczony w czasie wojny, i podarowany Warszawie przez Królestwo Danii w 1951, wrócił w 1965 roku na dziedziniec Pałacu Namiestnikowskiego, dziś siedziba Prezydenta RP.
Dlaczego doszło do rozbiorów i upadku Rzeczpospolitej ?
Na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi. Czy Rzeczpospolita musiała przegrać? W niektórych opracowaniach wysuwa się problem braku silnej władzy centralnej, niezbędnej w czasach wojen i w sąsiedztwie państw wrogich. A Rzeczpospolita od końca XV wieku była prawie cały czas w stanie wojny wywoływanych agresywnymi sąsiadami. Podaje się jako przykład „złotej wolności szlacheckiej” zasadę „liberum veto”, które pozwalało zrywać obrady sejmowe, co paraliżowało prace ustawodawcze. Podaje się przykład istnienia państw w państwie: wielkich posiadłości magnackich, i roli jaką magnateria odegrała w 17 i 18 wieku, nie rzadko negatywnej, objawiającej się przez rokosze (bunty). Nie wystarcza to jednak do wytłumaczenia dlaczego Rzeczpospolita przestała istnieć. Przypomnijmy: Rzeczpospolita Obojga Narodów była formą monarchii z mechanizmami demokratycznej, bo szlachta
stanowiła w Rzeczpospolitej dużą część społeczeństwa (kilkanaście procent), kontroli nad władzą. Formą więc, daleko lepszą niż absolutyzm krajów ościennych, „oświeconego despotyzmu”. My wysuniemy następującą tezę, nie zmuszając przy tym nikogo by z nami się zgodził: Rzeczpospolita upadła, bo w sąsiedztwie agresywnie nastawionych państw militarnych, z władzą absolutną
(Prusy, Rosja i Austria) obywatele Rzeczpospolitej do końca bardziej cenili sobie wolność obywatelską niż przymus, powszechny wówczas w Europie władzy absolutnej, „oświeconych despotów”. Mądre reformy wprowadzone przez Konstytucje 3 Maja były odpowiedzią obywateli Rzeczpospolitej na rosnące zagrożenie. Niestety nie zdołały już one zahamować drapieżnej determinacji sąsiadów. Konstytucja 3 Maja jest testamentem Rzeczpospolitej i jej obywateli.
Legiony Polskie we Włoszech, hymn Polski: „Mazurek Dąbrowskiego”, generał Dąbrowski.
Po III rozbiorze, utracie niepodległości przez Polskę, po klęsce walk o niepodległość w Polsce: powstania kościuszkowskiego w 1794, nastąpiła emigracja żołnierzy i oficerów z Polski głownie do Włoch i Francji. Legiony Polskie we Włoszech były polskim wojskiem, utworzonym zagranicą, w 1797 z emigrujących żołnierzy polskich. Te odbudowane, po raz pierwszy już poza granicami Polski, wojska polskie miały (w planach twórców) po przygotowaniu się, ruszyć do walki o niepodległość. W porozumieniu z Napoleonem, General Jan Henryk Dąbrowski (twórca Legionów Polskich) podpisał 9 stycznia 1797 umowę z rządem Republiki Lombardzkiej o stworzeniu w Lombardii (północne Włochy) Legionów Polskich. Współtwórcami Legionów byli znani uczestnicy walk o niepodległość z końca XVIII wieku: generał Karol Kniaziewicz, polityk,
poeta i żołnierz: Józef Wybicki. W Legionach polskich walczyło w sumie ok. 35 tys. ludzi, zginęło ok. 20 tys. Wykształciły one znakomitą kadrę przyszłych
oficerów, były szkołą patriotyzmu i demokracji. Symbolem wiary w niepodległość stała się w 1797 pieśń legionistów napisana przez Józefa Wybickiego, zwana też "Mazurkiem Dąbrowskiego", (melodia mazurka), która w XX wieku (w 1927 r) została polskim hymnem narodowym:
Jeszcze Polska nie zginęła,
Kiedy my żyjemy.
Co nam obca przemoc wzięła,
Szablą odbierzemy.
Refren Marsz, marsz Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski.
Za twoim przewodem
Złączym się z narodem.



Kiedy wybuchło powstanie listopadowe ?
Było to pierwsze po III rozbiorze Rzeczpospolitej, po wojnach napoleońskich, powstanie narodowe o odzyskanie niepodległości. Powstanie wybuchło po piętnastu latach istnienia Królestwa Polskiego, autonomicznego państwa powstałego w Polsce po wojnachnapoleońskich, pod zwierzchnictwem Rosjan. Było wynikiem niezadowolenia Polaków przez- zawiedzione nadzieje na pełną niepodległość – nie wywiązanie się cara Rosji, Aleksandra I z obietnic powiększenia Królestwa o dawne ziemie Rzeczpospolitej: polskiei głównie Wielkiego Księstwa Litewskiego – nie przestrzeganie konstytucji i nie tolerowanie liberalnej opozycji, to znaczy brak demokracji. Powstanie wybuchło w noc listopadowa - 29 listopada 1830 r. w Warszawie. Cywile i kadeci (uczniowie ze szkoły podchorążych) zaatakowali Belweder w Warszawie, pałac w którym rezydował namiestnikcarski: Książę Konstanty. Chociaż w noc listopadową powstańcy nie osiągnęli celu, ponieważ wielki książę Konstanty ocalał i uciekł z Warszawy, jednak Powstanie rozwinęło się i regularne oddziały wskrzeszonego Wojska ruszyły do walki z zaborczym wojskiem carskim. W 1831 roku ściągnięte z głębi Rosji oddziały rosyjskie rozbiły wojska powstańców. Powstanie upadło i przywódcy powstania musieli opuścić Polskę i udać się na emigracje: głownie do Paryża. Fala emigracji popowstaniowej była tak duża, że w historii Polski nazywa się ją Wielką Emigracją.
Kiedy wybuchło Powstanie Styczniowe ?
Powstanie Styczniowe (1863-1864) – drugi po Powstaniu Listopadowym główny narodowy zryw powstańczy przeciwko zaborcy, Rosji. Powstanie wybuchło 22 stycznia 1863 r., trwało do późnej jesieni 1864 roku. W latach 1861-1862 poprzedzających Powstanie Styczniowe w Królestwie Polskim społeczność polska coraz bardziej domagała się demokratyzacji władzy, reform agrarnych i niezawisłości państwa od Rosji. Okres rosnącego napięcia przed powstaniem przerodził się w powstanie na wieść o powołaniu (brance) do wojska carskiego zaangażowanej w prace niepodległościową młodzieży polskiej. Powstańcy zorganizowani byli w uzbrojone oddziały działające na całym terytorium byłej Rzeczpospolitej. Ich głównym celem walki było wskrzeszenie Rzeczpospolitej przedrozbiorowej. Dowódcy w rożnych regionach stawiali czasem związane z lokalnymi problemami cele walk.
Na Litwie jednym z głównych przywódców Powstania był bohater obecnej Białorusi, Konstanty Kalinowski. Był on komisarzem rządu polskiego na województwo grodzieńskie a później i Komisarzem Pełnomocnym na Litwę, przez co zyskał kontrolę nad wszystkimi jednostkami walczącymi na terenie dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Kalinowski wydawał pismo "Mużyckaja Prauda", jeden z pierwszych periodyków w języku białoruskim - pisany łacinką. Wydawał również dwa inne czasopisma: w języku polskim.
W swych pismach wypowiadał się za uniezależnieniem się Litwy od Rosji, powrotem do federacji polsko-litewskiej, za ochronę języka białoruskiego oraz za zdecydowanymi reformami społecznymi (uwłaszczenie chłopów, parcelacja wielkich majątków ziemskich). Był zwolennikiem włączenia do zbrojnej walki o niepodległość szerokich mas chłopskich. Powstańcy atakowali garnizony rosyjskie w miastach, poprzez potyczki na drogach z oddziałami rosyjskimi paraliżowali prace zaborczej administracji carskiej. Powstańcom nie udało się przejąc władzy w Warszawie. Działający w stolicy przez cały okres powstania Rząd Polski, zwierzchnia władza oddziałów powstańczych musiał się cały czas ukrywać. Ostatnim przywódca Powstania Styczniowego był Romuald Traugutt, stracony w Warszawie przez Rosjan. Powstanie miało charakter wojny partyzanckiej, stoczono ok. 1200 rozproszonych potyczek, ale ani jednej większej bitwy, zginęło ok. 30 tys. uczestników. Nie nadeszła żadna pomoc z zagranicy, na jaką liczono, zwłaszcza z Francji. Powstanie objęło całe
Królestwo, znaczną część Litwy oraz Wołyń i trwało z większą intensywnością ponad rok, a rozproszone oddziały partyzanckie walczyły jeszcze do jesieni 1864 r.
Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, które miały miejsce w latach 1919–1921 między ludnością polską i niemiecką[1]. Odbyły się one w okresie formowania się Państwa Polskiego po zakończeniu I wojny światowej.
-
I powstanie śląskie – od 16 sierpnia do 24 sierpnia 1919 r.
-
II powstanie śląskie – od 19/20 sierpnia do 25 sierpnia 1920 r.
-
III powstanie śląskie – od 2/3 maja (już po plebiscycie) do 5 lipca 1921 r.
11 Listopada – Dzień Niepodległości Polski (obchodzony pierwszy raz jako święto narodowe w 1937 roku) W dniu 11 listopada 1918 r. Marszałek francuski Ferdynand Foch w imieniu państw sprzymierzonych podyktował delegacji niemieckiej warunki z zakończenia działań wojennych. Niemcy podpisały rozejm. Było to w wagonie kolejowym niedaleko Compiegne pod Paryżem. W ten sposób zakończyła się I Wojna Światowa. Brały w niej udział 33 państwa; w czasie jej trwania zmobilizowano 70 milionów ludzi, 10 milionów poniosło śmierć, a prawie 20 milionów zostało rannych. Upadły 3 cesarstwa,
zniszczono dorobek, na który pracowały całe pokolenia. Dzień 11 listopada 1918 roku był przełomowym momentem w dziejach Europy, ale przede wszystkim w dziejach Polski. W miesiącach poprzedzających koniec wojny okupowanymi przez wojska niemieckie terenami byłego Królestwa Polskiego,
zarządzała Rada Regencyjna Królestwa Polskiego: Regentschaftskönigreich Polen, utworzona przez II Rzeszę Niemiecką, w imieniu mocarstw Centralnych (Niemiec i Austrii).
Dnia 10 listopada 1918 r. do Warszawy powrócił Józef Piłsudski, internowany (to znaczy uwięziony) przez Niemców od lipca 1917r. (w twierdzy) w Magdeburgu. Niemcy wypuścili Piłsudskiego w nadziei, ze Polska stanie się buforem między pogrążoną w rewolucji Rosją a Niemcami, w których właśnie rewolucja wybuchała. Piłsudski miał za sobą długą pracę konspiracyjną, organizacyjną i walkę w I Wojnie światowej na czele utworzonych „Legionów”: polskich sił zbrojnych utworzonych na terenie zaboru Austrii i Niemiec. Celem działania Piłsudskiego było niezmiennie odzyskanie niepodległości Rzeczpospolitej. Piłsudski dobrze znał wojskowych niemieckich, jako dowodząca „Legionów” a wojskowi niemieccy dobrze znali zdolności oranizacyjne Piłsudskiego.
W dniu 11 listopada, Rada Regencyjna powierzyła naczelne dowództwo wojsk polskich, (to znaczy część zwierzchniej czyli najwyższej władzy państwowej), Brygadierowi Józefowi Piłsudskiemu (odebrała to dowództwo niemieckiemu generałowi von Beselerowi). 11 listopada, dzień przekazania władzy nad wojskiem, najwyższej władzy państwowej, powszechnie uznanemu Józefowi Piłsudskiemu, organizatorowi Legionów, został ogłoszony Dniem Niepodległości Polski (ofickalnie w 1937 roku).
W tym czasie w Niemczech wrzała rewolucja robotnicza: w Berlinie, Kilonii tworzone były Rady Robotników i Żołnierzy. Mianowany Dowódcą wojska polskiego Piłsudski zaproponował niemieckim władzom wojskowym pozostającym w Warszawie i w Królestwie Polskim, by jak najszybciej wyjechali do Niemiec przed możliwym rozpoczęciem się zamieszek rewolucyjnych w Polsce. Niemieckie wojsko w kilka dni opuściło Polskę. Przed wyjazdem do Niemiec Polacy rozbrajali żołnierzy niemieckich przejmując broń, sprzęt wojskowy, koszary i twierdze z zapasami wojskowymi. Zapasy armii niemieckiej w okupowanej Polsce były znaczne. Biorąc tę broń, Józef Piłsudski rozpoczął natychmiast wzmocnie Wojska Polskiego.
Odbudowane Wojsko Polskie już wkrótce (w 1920r.) obroniło niepodległość Polski przed śmiertelnym zagrożeniem ze wschodu. W dniu 14 listopada Rada Regencyjna Królestwa Polskiego rozwiązała się w oparciu o własne prerogatywy, dekretem. Na podstawie ostatniego dekretu Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, 14 listopada, władzę naczelną (już nie tylko nad
wojskiem) w Królestwie Polskim objął Józef Piłsudski. Tym samym Józef Piłsudski stał się "regentem" Królestwa Polskiego. W dniu 22 listopada Józef Piłsudski przyjął prerogatywy Naczelnika Państwa Polskiego, zmieniając Królestwo Kongresowe w wolną niepodległą Rzeczpospolitą Polską. Mimo zapisów w Konstytucji 3 Maja o monarchii, sukcesji tronu przez dynastię
Wettynów, Naczelnik Piłsudski, wskrzesił Polskę jako republikę parlamentarną.
Cud nad Wisłą.
Zwycięska bitwa wojsk polskich z armią bolszewicką w obronie Polski. Bitwa warszawska, nazywana cudem nad Wisłą – bitwa stoczona w dniach 12-25 sierpnia 1920 w czasie wojny polskobolszewickiej. Uznana za jedną z przełomowych bitew w historii świata, zdecydowała o zachowaniu niepodległości przez Polskę i nierozprzestrzenieniu się rewolucji komunistycznej na Europę Zachodnią: Niemcy objęte były wówczas ruchami rewolucyjnymi. Kluczową rolę w wojnie polsko-sowieckiej odegrał manewr Wojska Polskiego oskrzydlający Armię Czerwoną przeprowadzony przez Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego, wyprowadzony znad Wieprza, w kierunku północnym od Dęblina i Chełma, 16 sierpnia, przy jednoczesnym związaniu głównych sił bolszewickich na przedpolach Warszawy. W dniu 15 sierpnia obchodzimy w Polsce Święto Wojska Polskiego, związane z rocznicą Bitwy Warszawskiej 1920, zwanej też Cudem nad Wisłą. W tym dniu, w kościołach polowych odprawiane są msze święte w intencji żołnierzy, którzy oddali życie na polu chwały, a na cmentarzach odbywa się Apel Poległych. W Warszawie przed Grobem Nieznanego Żołnierza ma miejsce Honorowa Zmiana Warty z udziałem najwyższych władz państwowych. 15 sierpnia, dzień zwycięstwa w bitwie warszawskiej jest w Polsce również świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Kto był pierwszym a kto ostatnim Prezydentem II Rzeczpospolitej?
Pierwszym wybranym w wyborach powszechnych Prezydentem II RP został, w 1922 prof. Gabriel Narutowicz. Profesor Gabriel Narutowicz powrócił do Polski ze Szwajcarii gdzie był znanym profesorem, konstruktorem elektrowni wodnych w Szwajcarii. Ostatnim prezydentem wybranym w wyborach był Prezydent Ignacy Mościcki. Wybrany 4 czerwca 1926. 17 września 1939
opuścił Polskę i został internowany w Rumunii. Będąc obywatelem szwajcarskim wyjechał w grudniu 1939 roku do Szwajcarii gdzie zmarł.
Kiedy wybuchła II wojna światowa ?
Rano 1 września 1939 roku wojska niemieckie zaatakowały Polskę (liczebność wojsk niemieckich: 1,5 miliona żołnierzy) Główne bitwy: Obrona Westerplatte (garnizon polski w Gdańsku. Tu zaczęła się wojna 1-7 wrzesień), obrona Warszawy (kapitulacja 28 września), Bitwa nad Bzurą. Ostatnie walki miały miejsce w październiku 1939 r. Ostatnia bitwa kampanii Wrześniowej pod Kockiem na Lubelszczyźnie, stoczona od 2 – 6 października przez ugrupowanie generała Kleeberga. Dnia 17 września 1939 wojska sowieckie wkroczyły na teren wschodniej II Rzeczpospolitej na mocy Paktu Ribbentrop – Mołotow (liczebność wojsk sowieckich w pierwszych dniach października na terenie RP: 2,5 miliona żołnierzy) Główne bitwy: Obrona Grodna (20-22 wrzesień), bitwa pod Szackiem (28-29 wrzesień), bitwa pod Wytyczno (1 październik). Teren II Rzeczpospolitej został podzielony: 49% Związek Sowiecki, 51%.Niemcy. Niemcy utworzyli na terenie części okupowanej Polski Generalne Gubernatorstwo. Generalne Gubernatorstwo zarządzane było przez generalnego gubernatora Hansa Franka. W Polsce nie doszło do utworzenia żadnych kolaboracyjnych struktur władzy co stanowiło wyjątek we wszystkich krajach okupowanych przez III Rzeszę.
Od końca września 1939 na terenie Polski i w całej Europie: od Mińska po Pireneje, walczyła z Niemcami Armia Krajowa – zorganizowane oddziały podziemnej armii polskiej. AK w szczytowym, 1944 roku, liczyła 350 000 – 400 000 żołnierzy. Niemcy do walki z podziemną polską armią na terenach okupowanej Polski musieli stacjonować do 1 miliona żołnierzy. Polskie Państwo Podziemne przetrwało do końca okupacji. Rząd Polski: Prezydent, Ministrowie przekroczyli granice Rzeczpospolitej udając się do Rumunii 17 września, już po wkroczeniu wojsk sowieckich na teren Rzeczpospolitej. Wraz z Rządem wywieziono z Polski skarb narodowy, skarby Wawelu. Po kilku
tygodniach powstał najpierw we Francji, a po zajęciu Francji przez Niemców w Anglii, Rząd Rzeczpospolitej Polski na Uchodźstwie z Naczelnym Wodzem, premierem i ministrami. Władze RP postawiły sobie za cel walkę z agresorem do pełnego zwycięstwa i odzyskania niepodległości Polski w granicach sprzed wybuchu II Wojny Światowej. Władze RP na Uchodźstwie posiadały uznanie Aliantów - koalicji anty-hitlerowskiej do lipca 1945. Po tej dacie były uznawane
przez niewielką liczbę państw (Irlandia, Hiszpania, Watykan). We Francji i w Anglii zorganizowane zostały regularne oddziały Wojska Polskiego: z lotnictwem i marynarką wojenną. W 1990 roku ostatni Prezydent RP na Uchodźstwie przekazał insygnia RP nowo wybranemu Prezydentowi III RP w Warszawie.
Wojsko Polskie stacjonowane w Wielkiej Brytanii brało udział w inwazji Francji w 1944 roku, wyzwoleniu północnej części Francji, Belgii i Holandii. Pod dowództwem generała Maczka żołnierze Wojska Polskiego zakończyli swój szlak bojowy w Wilhelmshaven – porcie wojennym Niemiec. Po ewakuacji z Syberii wywiezionych tam przez sowietów i więzionych obywateli polskich, utworzona została w Iraku, w 1943 roku, Armia Polska: 2 Korpus Polski. Pod dowództwem generała Andersa brała ona udział w wyzwalaniu Włoch w 1944 roku. W Związku Sowieckim władze sowieckie z obywateli przedwojennej Rzeczpospolitej zorganizowały I Armię Wojska polskiego a po wkroczeniu na teren przedwojennej Polski również II Armię Wojska Polskiego. Żołnierze ci brali udział w szlaku bojowym Armii Sowieckiej na Berlin. Oddziały polskie wyzwalały Berlin i jako jedyni nie sowieci brali odział w defiladzie zwycięstwa w Moskwie.
Główne bitwy II wojny światowej w których uczestniczyli żołnierze Wojska Polskiego
Bitwa o Anglię – lotnicy polscy m.in. Dywizjonu 303, lipiec – październik 1940 rok. Bitwa o Monte Cassino, Armia Polska pod dowództwem Generała Władysław Andersa, maj 1944, Włochy. Walki w północnych Włoszech. Wyzwolenie Bolonii kwiecień 1945. Armia Generała Władysława Andersa.
Bitwa w Normandii, sierpień 1944. „Zamkniecie korka pod Falaise” - odcięcie uciekającym z zachodniej Francji (Bretanii) wojskom niemieckim drogi ucieczki. Generał Stanisław Maczek. Wyzwolenie miasta Bredy w Holandii, 1944. Generał Stanisław Maczek.
Zbrodnia Katyńska to rozstrzelanie ponad 14 tysięcy polskich jeńców wojennych i blisko 7 i pół tysiąca cywilnych więźniów (razem ponad 21 tysięcy osób), dokonane wiosną 1940 r. na polecenie najwyższych władz ZSRS. Za zbrodnię tę odpowiada zatem państwo sowieckie jako takie: jego funkcjonariusze – państwowi i partyjni. Nazwa Zbrodni pochodzi od miejscowości Katyń koło Smoleńska, gdzie odnaleziono pierwsze groby zamordowanych. Zbrodnia katyńska (w Polsce określenie równoznaczne ze słowem Katyń i las katyński) – wymordowanie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 r. przez funkcjonariuszy NKWDna wiosnę tego roku przetrzymywanych w obozach na terytorium ZSRRnie mniej niż 21 768 obywateli polskich – jeńców wojennychosadzonych w specjalnych obozach jenieckich NKWD w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz osób cywilnych, aresztowanych i osadzonych w więzieniach na terenie okupowanym przez ZSRR Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej.
Ofiary dokonanej zbrodni stalinowskiej zostały pogrzebane w zbiorowych mogiłach – Katyniu pod Smoleńskiem, Miednoje kołoTweru, Piatichatkach na przedmieściu Charkowa i w przypadku 7 tysięcy ofiar w innych nieznanych miejscach. Zbrodnia była przeprowadzona w ścisłej tajemnicy, ale już w 1943 r. ujawniono zbiorowe groby w Katyniu (na Smoleńszczyźnie – terytorium ZSRRokupowanym w latach 1941-1943 przez III Rzeszę ), co dało początek wyżej wymienionemu terminowi.
Kuropaty – uroczysko na skraju Mińska na Białorusi, w którym odkryte zostały masowe groby ludzi rozstrzelanych przez NKWD w latach 1937–1941.
Ustalono, że pochowani pochodzili z różnych rejonów obecnej Białorusi. Znaczna część pochodziła z terytoriów II Rzeczypospolitej włączonych w 1939 do Białoruskiej SRR. W czasie badań odnaleziono resztki odzieży i obuwia produkcji zarówno polskiej, jak i radzieckiej. Znaleziono także obuwie wyprodukowane w krajach bałtyckich i znaczną ilość obuwia wykonanego samodzielnie.
Potwierdzono, że ofiarami mordu w Kuropatach byli zarówno Białorusini, jak i Polacy. Znaleziono m.in. grzebień męski, na którym znajdowały się napisy w języku polskim: Ciężkie chwile więźnia. Mińsk 25 04.1940. Myśl o was doprowadza mnie do szaleństwa z jednej strony, zaś z drugiej: 26 IV Rozpłakałem się – ciężki dzień; medaliki z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej i Matki Boskiej Ostrobramskiej, buty i kalosze z polskimi znakami firmowymi czy emaliowany kubek z napisem na denku «Warszawa».
Rzeź wołyńska – ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich przy aktywnym, częstym wsparciu miejscowej ludności ukraińskiej wobec mniejszości polskiej byłego województwa wołyńskiego II RP (w czasie wojny należącego do Komisariatu Rzeszy Ukraina), podczas okupacji terenów II Rzeczypospolitej przez III Rzeszę, w okresie od lutego 1943 do lutego 1945.
Ofiarami mordów, których kulminacja nastąpiła w lecie 1943, byli Polacy, w dużo mniejszej skali Rosjanie, Ukraińcy, Żydzi, Ormianie, Czesi i przedstawiciele innych narodowości zamieszkujących Wołyń. Nie jest znana dokładna liczba ofiar, historycy szacują, że zginęło ok. 50–60 tys. Polaków i w odwecie 2–3 tysiące Ukraińców
Krwawa niedziela na Wołyniu – 11 lipca 1943 roku, punkt kulminacyjny rzezi wołyńskiej, akcja masowej eksterminacji polskiej ludności cywilnej na Wołyniu przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów Stepana Bandery (OUN-B), Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) oraz ukraińską ludność cywilną. Tego dnia zaatakowano w 99 miejscowościach, głównie w powiatach włodzimierskim i horochowskim. W następnych dniach masakry były kontynuowane.
Powstanie w getcie warszawskim (19 kwiecień - 16 maj 1943 rok) – zbrojne wystąpienie żydowskich formacji militarnych, jakie miało miejsce na terenie warszawskiego getta pod koniec jego likwidacji przez Niemców. Nie miało celów militarnych: wobec braku jakichkolwiek szans na powodzenie, było desperackim aktem wyboru godnej śmierci z bronią w ręku oraz odwetu i kary na prześladowcach, przez garstkę około 400 powstańców ŻZW pod wodzą Pawła Frenkla i ok. 40 bojowników ŻOB pod wodzą Mordechaja Anielewicza. Wybuchło w wigilię żydowskiego święta Paschy 19 kwietnia 1943, ostatnie walki ustały do połowy maja. Było to pierwsze miejskie wystąpienie powstańcze w okupowanej przez Niemców Europie. Bojownicy ŻOB używali podczas walk flagi czerwonej natomiast żołnierze ŻZW flag : polskiej i żydowskiej.
Wg niemieckich szacunków, w starciach zginęło ok. 7000 Żydów, ponad 6000 spłonęło żywcem, ok. 50 000 wywieziono do Treblinki. W trakcie tłumienia powstania hitlerowcy dopuszczali się wielu okrucieństw i zbrodni na mieszkańcach getta oraz przeprowadzali liczne masowe egzekucje. W swoim raporcie z likwidacji powstania w getcie warszawskim Jürgen Stroop podał, że zgładzono lub ujęto 56065 Żydów. Raport nie dotyczył jednak osób, które zginęły pod gruzami palonego i burzonego getta, ogólna liczba wyniosłaby więc zatem około 62-63 tysięcy osób.
Kiedy wybuchło Powstanie Warszawskie ?
1 sierpnia 1944 o godzinie „W”: 17.00.
Powstanie według planów miało rozpocząć się w chwili wkraczania sowieckich wojsk do Warszawy. Powstanie warszawskie było wystąpieniem zbrojnym w okupowanej przez wojska niemieckie Warszawie zorganizowanym przez
Armię Krajową (zbrojne oddziały podporządkowane Rządowi Polskiemu na emigracji), połączonym z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego w Kraju. Od strony militarnej powstanie było wymierzone przeciwko Niemcom, jednak jego głównym celem była próba ratowania powojennej suwerenności, a być może także niepodległości Polski, poprzez odtworzenie w stolicy Polski legalnych władz
państwowych będących naturalną kontynuacją władz przedwojennych. Miało to uniemożliwić narzucenie Polsce marionetkowych władz uzależnionych od Związku Radzieckiego, którego wojska właśnie zbliżały się do Warszawy.
W Warszawie działał przedstawiciel Rządu w Londynie na Kraj oraz Dowódca Oddziałów Zbrojnych w Kraju. W czasie walk zburzonych zostało ok. 25% zabudowy miasta (pod koniec wojny ok. 85% miasta leżało w gruzach).
Powstanie trwało 63 dni i chociaż Warszawa legła w ruinach to myśl o obowiązku walki o niepodległą Polskę w każdych, nawet najbardziej beznadziejnych warunkach do dziś jest żywa.
Podczas czego spłonęło 80% Warszawy.
Dwa miesiące zaciekłych walk powstańczych przyniosły stolicy olbrzymie straty materialne. Zniszczeniu uległo wówczas 25% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy. W okresie popowstaniowym, na skutek systematycznego i planowego wyburzania miasta przez Niemców, zniszczeniu uległo natomiast ponad 30% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy. Gdy dodać do tego straty poniesione w wyniku oblężenia miasta we wrześniu 1939 roku i zagłady warszawskiego getta, okazuje się, że wojna przyniosła zniszczenie 84% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy. Jeśli przyjąć szacunek dla całego miasta z Pragą włącznie, to wynosił on 65%.
Cichociemni – żołnierze Polskich Sił Zbrojnych desantowani do okupowanej Polski podczas II wojny światowej w celu prowadzenia walki nieregularnej (partyzanckiej) z niemieckim okupantem (Wehrmachtem i jednostkami specjalnymi Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy) oraz organizowania i szkolenia ruchu oporu w kraju. Cichociemni, legendarni polscy żołnierze, szkoleni podczas II wojny światowej w Wielkiej Brytanii i desantowani do okupowanej ojczyzny, by walczyć z nazistami. Cichociemni to specjalnie szkoleni żołnierze polskiej armii, którzy w czasie II wojny światowej zrzucani byli na spadochronach na terytorium okupowanej Polski. Ich zadaniem była organizacja ruchu oporu i walka z okupantem. Cichociemnymi zostawali wyłącznie ochotnicy. Pierwszy lot i skoki odbyły się w nocy z 15 na 16 lutego 1941 roku. Do końca wojny do Polski tą drogą trafiło 316 żołnierzy. Wśród nich byli m.in. gen. bryg. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, mjr Jan Piwnik „Ponury”, Jan Nowak Jeziorański oraz Elżbieta Zawacka „Zo” – jedyna kobieta w tej formacji. Tradycje cichociemnych przejęli żołnierze GROM-u, którzy co roku spotykają się z żyjącymi cichociemnymi oraz ich rodzinami.
Polska po 1944 roku. Jalta 1945 . Rzady komunistow tzw „Polska Rzeczpospolita Ludowa”
Wkraczając na tereny okupowane przez Niemców w 1939 roku, sowieci zainstalowali w Lublinie, 22 lipca 1944 roku gotowy „rząd” prokomunistyczny w postaci „Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego” (PKWN). Oczywiście nie miał nic wspólnego z uznawanym od wybuchu wojny przez koalicje antyhitlerowska, legalnie istniejącym Rządem RP na Uchodźstwie w Londynie.
W Jałcie w lutym 1945 roku, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone były zmuszone uznać roszczenia sowietów do terytorium na wschód od rzeki Bug. Armia Czerwona zajęła już w tym czasie te tereny w pogoni za Niemcami. Umowa w Jałcie między Stanami Zjednoczonymi, Anglia i Związkiem Sowieckim przewidywała przesuniecie granic Polski na zachód kosztem Niemiec. Nowe
granice Polski zostały potwierdzone w Poczdamie w lipcu 1945 bez udziału Polaków. Przesiedlenie ludności niemieckiej z obecnie zachodniej Polski, tzw „Ziem Odzyskanych” również zostało zdecydowane na konferencji Poczdamskiej również bez udziału władz polskich, na mocy decyzji zwycięskich mocarstw kończących II wojnę Światową w Europie. Tym samym Polska nie niesie prawnie żadnej odpowiedzialności przed Niemcami za ten stan rzeczy.
Potwierdzenie nowych granic Polski z Niemcami przewidziane było traktatem pokojowym. Do ostatecznego uznania granic na Odrze i Nysie Łużyckiej przez Niemcy doszło dopiero rok po zjednoczeniu Niemiec w styczniu 1992 roku.
„Jałta” w Polsce jest synonimem zdrady aliantów i prawie pięćdziesięcioletniego podziału Europy na strefę wpływów sowieckich i wolny świat zachodni.
Terror stalinowski a potem sowiecki w PRL-u zmieniał natężenie, lecz pierwszoplanowym hamulcem w dążeniach do odzyskania niepodległości Polski była obawa społeczeństwa o zbrojną interwencję wojsk sowieckich, w tym stacjonującej w Polsce tzw. Północnej Grupie Wojsk, liczących do 400 000 żołnierzy, tzn w liczebności porównywalnej ze stanem armii hitlerowskiej
stacjonującej w Polsce czasie wojny. Niepokoje społeczne objawiające się paleniem Komitetów partii pro-sowieckiej „PZPR”, i atakami na znienawidzoną „milicję” miały miejsce co kilka lat: w 1956 (Poznań), w 1968 (Warszawa), w 1970 (Gdańsk, Szczecin i reszta Wybrzeża), w 1976 (Radom, Ursus) w 1980 (Gdańsk i cała Polska. Powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”)
Żołnierze Wyklęci byli żołnierzami polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, którzy stawiali opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR. Walcząc z siłami nowego agresora, musieli zmierzyć się z ogromną, wymierzoną w nich propagandą Polski Ludowej, która nazywała ich „bandami reakcyjnego podziemia”. Z kolei osoby działające w antykomunistycznych organizacjach i oddziałach zbrojnych, które znalazły się w kartotekach aparatu bezpieczeństwa, określono mianem „wrogów ludu”. Mobilizacja i walka Żołnierzy Wyklętych była pierwszym odruchem samoobrony społeczeństwa polskiego przeciwko sowieckiej agresji i narzuconym siłą władzom komunistycznym, ale też przykładem najliczniejszej antykomunistycznej konspiracji zbrojnej w skali europejskiej, obejmującej teren całej Polski, w tym także utracone na rzecz Związku Sowieckiego Kresy Wschodnie II RP.
Uczestników ruchu partyzanckiego określa się też jako „żołnierzy drugiej konspiracji” lub „Żołnierzy Niezłomnych”. Sformułowanie „Żołnierze Wyklęci” powstało w 1993 roku – po raz pierwszy użyto go w tytule wystawy „Żołnierze Wyklęci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r.”, zorganizowanej przez Ligę Republikańską na Uniwersytecie Warszawskim. Jego autorem był Leszek Żebrowski.
Liczbę członków wszystkich organizacji i grup konspiracyjnych szacuje się na 120–180 tysięcy osób. W ostatnich dniach II wojny światowej na terenie Polski działało 80 tysięcy partyzantów antykomunistycznych. Ostatni członek ruchu oporu – Józef Franczak ps. „Lalek” z oddziału kpt. Zdzisława Brońskiego „Uskoka” – zginął w obławie w Majdanie Kozic Górnych pod Piaskami (woj. lubelskie) osiemnaście lat po wojnie – 21 października 1963 roku.
Żołnierze i dowódcy podziemia polskiego
-
Marian Bernaciak – „Orlik”
-
Zygmunt Szendzielarz – „Łupaszka”
-
Józef Kuraś – „Ogień”
-
Stanisław Sojczyński– „Warszyc”
-
Witold Pilecki – „Witold”
-
August Emil Fieldorf– „Nil”
-
Władysław Liniarski – „Mścisław”
-
Jan Tabortowski – „Bruzda”
-
Łukasz Ciepliński – „Ludwik”
-
Anatol Radziwonik – „Olech”
-
Henryk Flame – „Grot”, „Bartek”
-
Wacław Lipiński – „Aleksander”
-
Hieronim Dekutowski– „Zapora” (po lewej) i Zdzisław Broński – „Uskok”
-
Stanisław Kasznica – „Wąsowski”
-
Władysław Łukasiuk„Młot”
-
Mieczysław Dziemieszkiewicz – „Rój”
-
Antoni Żubryd – „Zuch”
-
Zdzisław Badocha – „Żelazny”
-
Wincenty Kwieciński– „Głóg”
-
Danuta Siedzikówna– „Inka”
-
Feliks Selmanowicz - „Zagończyk"
-
Józef Franczak - „Lalek"
Rok założenia Związku Zawodowego Solidarność lub z czym kojarzy się Sierpień 1980 ?
Związek Zawodowy „Solidarność” został założony na podstawie Porozumień w Gdańsku kończących 14 dni strajku w sierpniu 1980 roku w Stoczni Gdańskiej.
Strajkujący wystąpili z 21 żądaniami, wśród których było żądanie prawa na utworzenie niezależnego od władz związku zawodowego. Strajkujacy wystapili za uzyskania swobod politycznych i ekonomicznych. Jej przywodca, Lech Walesa, z zawodu elektryk. Fala strajków obejmowała w końcu sierpnia 1980 bardzo dużą część Polski. Podobne Porozumienia kończące strajki w Szczecinie i na Śląsku, w Jastrzębiu, zostały podpisane przez Komitety Strajkowe z przedstawicielami ówczesnych władz dla potwierdzenia
Porozumień w Gdańsku. Porozumienia gdańskie podpisał Lech Walesa i ówczesny wicepremier rządu PRL Mieczysław Jagielski ze strony władz.
Z jakim wydarzeniem kojarzy się 13 grudzień ?
13 grudzień 1981: wprowadzenie Stanu Wojennego przez generała Jaruzelskiego. Delegalizacja pierwszej Solidarności. O północy 13 grudnia 1981 wprowadzony został stan wojenny. Przywódcy Solidarności zostali internowani (uwiezieni bez sadu), na ulice miast wkroczyło wojsko w czołgach i transporterach opancerzonych. Zawieszona został komunikacja telefoniczna. Wprowadzono obowiązkowe przepustki pozwalające na wychodzenie z miejsc zamieszkania w nocy. Rano w państwowej telewizji pojawił się Wojciech Jaruzelski i ogłosił powołanie WRON. Solidarność została zdelegalizowana. Oddziały ZOMO pacyfikowały próbujące strajkować zakłady pracy. MSW zezwoliło na użycie broni i wkrótce (16 grudnia) padł rozkaz strzelania do górników w kopalni "Wujek". Zginęło 9 górników, a 21 zostało rannych. Następnego dnia ogień został otwarty podczas solidarnościowych protestów w Gdańsku. Zginęła jedna osoba, a dwie zostały ranne. Do 28 grudnia wszystkie strajki zostały rozbite.
Data wstąpienia Polski do NATO ?
12 marca 1999 r. w małym miasteczku Independence w amerykańskim stanie Missouri ówczesny szef polskiej dyplomacji Bronisław Geremek przekazał na ręce Sekretarz Stanu USA Madeleine Albright akt przystąpienia Polski do Traktatu Północnoatlantyckiego. Tym aktem Polska stała się formalnie stroną Traktatu - członkiem Sojuszu Północnoatlantyckiego.
Data wstąpienia Polski do Unii Europejskiej ?
Od 1 maja 2004 roku Polska jest pełnoprawnym członkiem Unii uropejskiej. Po upadku systemu komunistycznego i rozpoczęciu demokratycznych przemian w 1989 roku, Polska miała przed sobą cztery podstawowe cele do osiągnięcia. Dwa z nich dotyczyły spraw wewnętrznych - demokratyzacja struktur politycznych państwa i wprowadzenie gospodarki rynkowej. Natomiast w polityce zagranicznej na plan pierwszy wysunęły się dwa zadania uznawane za podstawowe dla bezpieczeństwa i międzynarodowej pozycji Polski: włączenie się do struktur NATO - w sferze wojskowej, oraz integracja z Unia Europejska jako podstawa stabilizacji gospodarczej, społecznej, technologicznej i prawnej.
Pamiętacie, że tylko od was samych zależy wasza przyszłość. I od Boga.